Модул 3 од 4

Безбедно користење на Биткоин

3.1Безбедно користење на Биткоин

Овој модул се однесува на безбедни први чекори, а не на тоа да станете експерт или да преземате финансиски ризик. Ќе вежбате со подготвени симулации, тестни средини, паричници за обука или, кога Вашиот едукатор ќе процени дека е соодветно, преку реална активност со мал влог.

Не треба да купувате или на друг начин да стекнувате биткоин, ниту да користите лични средства, за да ја завршите дипломата за Биткоин.

Кои информации можете безбедно да ги споделите? Кои информации би можеле да му дадат контрола на друго лице? Како би забележале дека некое барање за плаќање е изменето? Овие прашања се важни уште пред да станат важни кој било паричник, плаќање или резервна копија.

Применувајте ги овие три правила во текот на целиот модул:

  1. Споделувајте информации за примање, никогаш тајни. На адреса или преку барање за плаќање може да се прими биткоин. Со приватен клуч или фраза за обновување може да се контролира тој биткоин.
  2. Застанете пред да одобрите испраќање. Проверете ги лицето, начинот на плаќање, одредиштето, износот и последниот екран.
  3. Ограничете ги последиците од грешките. Застанете и побарајте помош кога некое барање е нејасно, Ве тера да брзате или бара тајни информации.

На крајот, треба да можете да објасните кој ги контролира клучевите, да завршите практична задача за примање или испраќање со поддршка, безбедно да реагирате на измама или несовпаѓање и да покажете подготвеност за обновување без да откриете каква било вистинска тајна. Целта не е брзина. Целта е да знаете кога да застанете.

Модулот се води според три практични прашања:

  1. Што можам да споделам, а што мора да остане тајно?
  2. Што мора да проверам пред да примам или испратам?
  3. Кога треба да застанам и да побарам помош?

Користете ги објаснувањата подолу за да се подготвите за трите водени вежби: проверка на екранот за примање, проверка при испраќање и потврдување и сценарио за подготвеност за обновување или за реагирање на измама.

3.2Паричници

Биткоин-паричник

Еден Биткоин-паричник е алатка што управува со информациите потребни за примање и одобрување на Биткоин-трансакции. Тој може да биде апликација, наменски уред или услуга. Биткоин се евидентира како трансакциска историја во заедничката главна книга; паричникот управува со клучевите што го контролираат трошењето, наместо да чува биткоин на телефон или друг уред.

Што би се случило ако Вашиот телефон престане да работи? Записот за Биткоин и понатаму би постоел, но пристапот би зависел од клучевите и од начинот на обновување што го користи паричникот. Паричникот помага во создавањето информации за примање, прикажувањето на состојбите и трансакциската историја и одобрувањето на трошењето. Тој не ја отстранува потребата да разберете кој го контролира пристапот.

Биткоин се евидентира во заедничката главна книга, а не во Вашиот телефон. Пред да користите паричник, дознајте кој ги контролира клучевите, како се обновува пристапот и што би се случило ако уредот или услугата престанат да работат.

Вашиот паричник ги чува клучевите

Примање

Споделете адреса за примање

Испраќање

Потпишете со Вашиот клуч
Биткоинот останува во споделената главна книга

Првото прашање за секој паричник е: кој ги контролира клучевите? Пред да користите некоја алатка, проверете кој може да одобри плаќање, како се обновува пристапот и кои начини на плаќање ги поддржува. Софтверот со отворен код го објавува својот код за секој да може да го прегледа и провери. Ова може да ја подобри транспарентноста и да го олесни наоѓањето грешки, но е само еден корисен фактор: не докажува дека алатката е безбедна, одржувана, правилно инсталирана или соодветна за Вашите потреби.

Споредете ги старателството над средствата, обновувањето на пристапот, можноста за јавна проверка на кодот, компатибилноста, приватноста, трошоците, одржувањето и достапната поддршка, без да сметате дека некој паричник е универзален избор. Започнете со средина подготвена од едукатор; не избирајте алатка затоа што Ви ја препорачува непознато лице.

Паричници за учење и лични паричници

Во текот на Дипломата, може да создадете паричник или да запишете зборови за обновување како дел од вежбањето. Училницата е средина за учење: информациите може по грешка да бидат видени, копирани, споделени или компромитирани. Поради ова, паричникот за вежбање вообичаено треба да биде празен или симулиран и не треба да се користи за чување значителни средства. Кога е изводливо, тој се затвора, се ресетира или се враќа на крајот од Дипломата. Вашиот едукатор може да избере практична активност со вистински средства со мала вредност, но треба да ја објасни нејзината цел и дополнителните ризици за приватноста, безбедноста и загубата пред некој да учествува. Паричникот наменет за чување значителни средства бара ново, приватно поставување и нови информации за обновување. Вашиот едукатор може да ја објасни разликата, но никогаш не сте обврзани да поставите личен паричник за да ја завршите Дипломата.

Ресурси

3.3Адреси

Биткоин адреса

Една Биткоин адреса е јавна информација за примање плаќање на синџирот. Паричникот обично ја прикажува како текст и QR-код за друго лице да може да Ви испрати биткоини. За разлика од лозинка или приватен клуч, адресата не може да одобри трошење.

Примање

Адреса

bc1qmp7pyt3fe0nv2ulh48425m96rp9qdlmd22j5n5

Само пример. Не плаќајте.

Јавни податоци за примање. Тие не можат да одобрат трошење.

Ако сакате да примите плаќање на синџирот, од каде треба да ја земете адресата? Отворете го паричникот што сакате да го користите и одете на неговиот екран за примање. Испраќачот може да го скенира QR-кодот или да ја копира адресата. Со ова се избегнуваат грешките што можат да настанат при рачно внесување долги низи од знаци.

За секое барање за плаќање, потврдете го предвидениот начин на плаќање. Адреса на синџирот и Lightning фактура се различни. По скенирањето или копирањето, споредете го одредиштето со она на доверливиот екран за примање пред да одобрите плаќање. Зошто да проверувате по копирањето? Злонамерен софтвер може да ги замени копираните информации за адресата. Нова адреса на синџирот за секое ново примање може да ја подобри приватноста. Повторното користење на една адреса може да им олесни на другите луѓе да поврзат одделни плаќања. Нова адреса го отежнува тоа лесно поврзување; таа не го прави плаќањето анонимно.

Лајтнинг фактура

Начин на плаќање

Лајтнинг

Примач

My First Bitcoin

Износ

1.000 сатоши

Барање за плаќање преку Лајтнинг

lnbc10u1pelc6y6r67939zgvdtn667sjvwdv0tn3a70krnkekdgs5wtp7kr90gep5767ynnerwhdu4d2dkc6prs7nhqyt53jkf54wwc32xyn6gmvuqq95yhv4xdavwtykeen2qylssw2k282aw8kp3au8s800yq6y6z8ylp29lrnrp92m8f89hhp7vdjq

Само пример. Не плаќајте.

Проверете ги начинот на плаќање, износот и примачот пред да одобрите.

Кога плаќањето е важно, не заклучувајте дека адресата е безбедна само затоа што Ви изгледа познато. Потврдете ги предвидениот примач, точната Биткоин мрежа, одредиштето и начинот на плаќање. Прво направете пробно плаќање со мал износ кога постапката или износот Ви се непознати.

3.4Клучеви

Сопственоста врз Биткоин се обезбедува преку криптографски клучеви.

Приватен клуч

Еден приватен клуч е тајна информација што му овозможува на паричникот да создава валидни дигитални потписи. Потписот го одобрува трошењето на биткоин контролиран со соодветниот клуч. Секој што ќе го добие приватниот клуч обично може да ги потроши тие средства.

Еден јавен клуч математички се изведува од приватниот клуч. Тој помага да се провери потписот без да се открие приватниот клуч. Адресите се создаваат од јавноклучни информации.

Основното правило е едноставно:

Јавните информации за примање може да се споделуваат. Приватните информации за трошење мора да останат тајни.

Еден дигитален потпис докажува дека потребниот приватен клуч одобрил трансакција. Тој не го вклучува приватниот клуч во трансакцијата. Јазлите го проверуваат потписот пред да го прифатат трошењето.

Повеќето паричници за почетници користат еден потпис: еден приватен клуч одобрува трансакција. Современите паричници автоматски управуваат со многу клучеви. Почетниците не треба да копираат или да ракуваат со поединечни приватни клучеви во облик на текстуални низи. Заштитете ја одобрената резервна копија на паричникот и следете ја неговата постапка за обновување.

На ниту еден легитимен едукатор, компанија што нуди паричници, вработен во менувачница, работник во техничка поддршка или развивач на Биткоин не му е потребен Вашиот приватен клуч или семенска фраза. Секој што ги бара треба да се смета за закана.

Обидете се: Подредете ги подготвените примери во три групи: информации што е безбедно да се споделуваат за примање, тајни информации за трошење и информации што може да бидат јавни, но сепак треба да се чуваат приватни кога се поврзани со некое лице.

Приватен клуч: никогаш не го споделувајте. Секој што го има може да ги потроши Вашите биткоини.

Примање: безбедно за споделување

Јавен клуч, изведен од приватниот клуч
Адреса за примање, создадена од информациите за јавниот клуч

Трошење: клучот останува таен

Приватниот клуч создава дигитален потпис
Јазлите го проверуваат потписот без да го дознаат приватниот клуч

Ресурси

3.5Фрази за обновување

Почетна фраза

Една почетна фраза, наречена и фраза за обновување, е подредена листа на зборови што многу паричници ја користат за изведување и обновување на збир од приватни клучеви. Еден приватен клуч одобрува трошење; почетната фраза обично е резервната копија со која може повторно да се создадат клучевите на паричникот. Најчесто се состои од 12 или 24 зборови, иако паричниците се разликуваат според дизајнот.

Редоследот и точниот запис на зборовите се важни. Ако некое лице ја има почетната фраза, тоа често може да го обнови паричникот на друг компатибилен уред и да ги потроши средствата. Затоа, почетната фраза не е само резервна копија. Таа овозможува целосен пристап.

Никогаш не споделувајте информации за обновување

Јавните информации за примање средства може да се споделуваат. Еден приватен клуч, почетна фраза, лозинка или код за обновување мора да останат тајни. На ниту еден легитимен едукатор, компанија што нуди паричници, вработен во менувачница, лице за корисничка поддршка или развивач на Биткоин не му се потребни овие информации. Ако некоја почетна фраза можеби била видена, копирана, внесена онлајн или зачувана на недоверлив уред, сметајте ја за компромитирана и побарајте помош без да ја откривате.

Само пример
1. civil
2. switch
3. plunge
4. stadium
5. live
6. wedding
7. foster
8. dice
9. giraffe
10. you
11. foil
12. cinnamon

Заштитете ја почетната фраза со следниве правила:

  • запишете ја точно и насамо при создавањето на паричникот
  • следете ги официјалните упатства на паричникот за правење резервна копија
  • чувајте ја офлајн
  • никогаш не ја фотографирајте, не ја зачувувајте во белешки во облак, не ја испраќајте по е-пошта или во порака
  • никогаш не ја внесувајте на веб-страница или во обичен компјутерски формулар
  • чувајте ја подалеку од камери, микрофони, туѓи погледи и места каде што може да биде оштетена, изгубена или пронајдена

Некои паричници користат дополнителни тајни фрази, повеќе клучеви или други системи за резервни копии. Овие теми спаѓаат во Напредно учење. Не воведувајте сложеност што не можете да ја објасните и од која не можете безбедно да го обновите пристапот. Ако некоја почетна фраза можеби била видена, копирана, внесена онлајн или зачувана на недоверлив уред, сметајте ја за компромитирана: побарајте насоки без да ја откривате и користете нов, доверлив процес за обновување.

Прочитајте го екранот

Паричникот ги прикажува зборовите по редослед.

Запишете на хартија

Препишете го секој збор рачно, без интернет-врска.

Проверете го секој збор

Споредете ги редоследот и правописот со прикажаното на екранот.

Ресурси

3.6Кастодијално и некастодијално користење

Чување на средствата

Чувањето на средствата одговара на едно практично прашање: кој ги контролира клучевите потребни за трошење на биткоинот?

Кај една старателска услуга, клучевите ги контролира компанија или друго лице. Салдото што Ви се прикажува е ветување од старателот. Обично се најавувате со корисничка сметка и барате од услугата да обработи повлекување средства или плаќање.

Оваа разлика е важна за проверката. Правилата и вкупната понуда на Биткоин може да се проверат независно, но ако не ги контролирате клучевите, не можете самостојно да проверите дали салдото прикажано на Вашата сметка соодветствува на биткоинот што услугата го чува и ќе Ви го стави на располагање. Јавниот блокчејн може да прикаже биткоин контролиран со клучеви; не може да покаже дека некоја услуга му го должи на одреден клиент салдото прикажано на сметката. Сѐ додека не можете да ги повлечете средствата и да ги контролирате клучевите, Вашето салдо е ветување од услугата дека ќе Ви обезбеди биткоин, а не биткоин што можете директно да го проверите и самостојно да го потрошите.

Во еден нестарателски или самостарателски паричник, ВИЕ ги контролирате клучевите. Паричникот потпишува трансакции со Ваше овластување. И понатаму може да постојат зависности од софтвер, хардвер, сервери или мрежа, но ниту еден старател не мора да одобри валидно трошење на блокчејнот.

Чување од трета страна

Се најавувате на сметка на Вашиот телефон
Давателот на услугата ги чува клучевите на своите сервери
Давателот на услугата го одобрува и потпишува Вашето плаќање

Салдо

Ветување од давателот на услугата

Обновување на пристапот

Преку постапката на давателот на услугата за обновување на пристапот до сметката

Ризик

Давателот на услугата го ограничува пристапот или престанува да работи

Самостојно чување

Ги чувате клучевите во Вашиот паричник на Вашиот телефон
Вашиот паричник потпишува со Ваше овластување
Мрежата ја проверува трансакцијата

Салдо

Биткоин што можете да го проверите и потрошите

Обновување на пристапот

Вие, преку Вашата постапка за правење резервни копии

Ризик

Ги губите Вашите информации за обновување на пристапот

Прашање
Користење со старателство
Користење со самостојно чување
Кој ги чува клучевите?
Давателот на услугата
Корисникот
Кој се грижи за обновувањето на пристапот?
Обично давателот на услугата преку постапка за корисничката сметка
Корисникот преку постапка со резервна копија
Главен компромис
Позната поддршка, со зависност од давателот на услугата
Директна контрола, со одговорност за резервните копии и грешките

Чувањето на средствата не е секогаш очигледно од интерфејсот. Ако не можете да го контролирате начинот на обновување на пристапот и Ви треба одобрение од компанија за повлекување средства, веројатно користите старател. Самостојното чување не е тест за личната вредност; важно е да ги препознаете довербата и ризикот што ги подразбира.

Обидете се: Прочитајте два подготвени описа на паричници. За секој наведете кој ги контролира клучевите, кој би можел да го обнови пристапот и еден ризик што треба да го проверите пред да го користите.

3.7Топли и ладни паричници

Топол паричник

Еден топол паричник управува со клучеви на уред поврзан на интернет, како што е телефон или компјутер. Практичен е за редовни плаќања, но има поголема површина за напад бидејќи злонамерен софтвер, небезбедни ажурирања, фишинг, физички пристап или компромитирање на уредот може да го изложат паричникот на ризик.

Ладен паричник

Еден ладен паричник опишува поставеност во која клучевите за потпишување се чуваат одвоено од уред за општа намена поврзан на интернет.

Топол паричник

Клучевите се чуваат на телефон или компјутер.
Тој останува поврзан на интернет.

Кој ги поседува клучевите?

Посебно прашање

Ладен паричник

Клучевите се чуваат на наменски уред.
Тој останува исклучен од интернет.

Кој ги поседува клучевите?

Посебно прашање

Хардверски паричник

Еден хардверски паричник опишува наменски уред дизајниран да генерира, заштитува и користи клучеви, а притоа да ги држи изолирани од поврзаниот компјутер или телефон. Еден хардверски паричник може да поддржи ладна поставеност, но поимите не се заменливи; чувањето на средствата и обновувањето на пристапот се одделни прашања.

Начин на чување
Вообичаена предност
Одговорност што треба да ја имате предвид
Топол паричник
Практичен пристап за редовни плаќања.
Уред поврзан на интернет може да биде изложен на злонамерен софтвер, фишинг или губење.
Хардверски паричник или поставеност за ладно чување
Подобро изолирани клучеви за потпишување.
Уредот, резервната копија и процесот на обновување и понатаму бараат заштита.
Старателска сметка
Познат начин на најава и достапна поддршка.
Давателот на услугата го контролира пристапот и може да наметне ограничувања.

Обидете се: За едно мало, замислено плаќање и едно поретко замислено плаќање, објаснете кој компромис е поважен. Не избирајте алатка или износ за Вашите сопствени средства.

3.8Обновување на паричникот и тестирање на фразата за обновување

Што би направиле ако првичниот уред откаже? Планот за обновување треба да Ви овозможи да го обновите очекуваниот паричник без да ги откриете информациите за обновување. Вежбајте само со материјали подготвени од едукатор, празни материјали или симулации. Следете го официјалниот метод за обновување на паричникот во приватност, потврдете дека е обновен очекуваниот паричник за обука и безбедно ресетирајте го или вратете го привремениот материјал.

Едукаторот може да го набљудува Вашиот процес без да види ниту еден од зборовите за обновување. Никогаш не внесувајте вистинска фраза за обновување на веб-страница, во порака или во обичен компјутерски формулар.

Безбедната вежба за подготвеност за обновување е едноставна:

Само подготвени, празни или симулирани материјали. Вашиот едукатор никогаш не ги гледа зборовите за обновување.
  1. 1Следете ги упатстватаКористете го официјалниот водич за конкретниот паричник за обука.
  2. 2Проверете ја компатибилностаПроверете дали паричникот и неговиот метод за обновување се меѓусебно компатибилни.
  3. 3Работете во приватностНе дозволувајте камери и набљудувачи во близина на тајниот материјал.
  4. 4Користете го одобрениот методОбновете го паричникот со неговиот сопствен метод за проверка на резервната копија или за обновување.
  5. 5Потврдете го паричникотПроверете ги очекуваните информации за примање или историјата од обуката.
  6. 6РесетирајтеИсчистете ја привремената околина за обука според упатствата.

Не користете паричник за обука или неговите информации за обновување за чување значителни средства по завршувањето на Дипломата. За личен паричник, доколку подоцна одлучите да создадете таков, потребни се ново поставување во приватност и нови информации за обновување.

Целта не е обновувањето да Ви изгледа лесно. Целта е да го разберете процесот пред откажувањето на уредот да создаде притисок.

3.9Примање биткоин

Вежба 1: примајте безбедно

Примањето не дозволува средства да го напуштат Вашиот паричник, но сепак бара внимателна проверка. Започнете со прашањето: дали ги користам предвидениот паричник и предвидениот начин на плаќање?

  1. Отворете го подготвениот паричник и изберете Прими.
  2. Утврдете дали барањето е за плаќање на блокчејнот или преку Лајтнинг.
  3. Споделете ја само адресата, QR-кодот или барањето за плаќање.
  4. Ако е прикажан износ, проверете го со испраќачот.
  5. Проверете ги износот и статусот во сопствениот паричник.

Примање

Метод

На синџирот

Барање

bc1qnynzvt4cwlwxlsd3hsv4w3mdkhpw56zhupdqn4

Износ

0,01 BTC

Статус

Во исчекување

Само пример. Не плаќајте.

Слика од екранот на која пишува "испратено" не е доказ. Проверете го статусот тука.

Порака или слика од екранот на која пишува „испратено“ не е доказ. Каков доказ можете самите да видите? Проверете го паричникот во кој ги примате средствата или одобрениот трансакциски приказ. За плаќањата на блокчејнот, паричникот може првично да ја прикаже трансакцијата како трансакција на чекање. Потврдниот статус ја зголемува сигурноста дека плаќањето е конечно порамнето; тој не исправа погрешна адреса или измама. Паричникот може да понуди нова адреса за нов прием на средства; постарите адреси можеби сè уште функционираат, но повторното користење на една адреса може да го олесни поврзувањето на одделни плаќања. Новата адреса го отежнува таквото лесно поврзување; таа не го прави плаќањето анонимно.


3.10Испраќање биткоин

Вежба 2: застанете и проверете пред да испратите

Испраќањето бара поголемо внимание бидејќи важечка Биткоин трансакција обично е тешко или невозможно да се поништи. Пред да го допрете копчето за одобрување, можете ли да објасните кој ќе ја прими уплатата и зошто?

Застанете и проверете пред да испратите

Потврдете ги примачот, начинот на плаќање, одредиштето, износот и единицата, надоместокот или рокот на важност, како и завршниот екран. Ако нешто се разликува од веродостојното барање, или некој создава чувство на итност или бара информации за обновување, застанете и проверете независно. Направете проба со мал износ кога постапката Ви е непозната.

  1. Потврдете ги примачот и целта преку доверлив канал.
  2. Потврдете го начинот на плаќање: на блокчејнот или преку Лајтнинг.
  3. Скенирајте го или внесете го одредиштето, па споредете го со веродостојниот екран за примање.
  4. Проверете ги износот, единицата, информациите за надоместокот или рокот на важност и завршниот преглед.
  5. Направете проба со мал износ кога постапката Ви е непозната.
  6. Одобрете само кога секоја ставка се совпаѓа; потоа проверете го исходот од плаќањето.

Пред да испратите

✓ Примач

Потврдете кому и зошто испраќате преку доверлив канал.

✓ Начин на плаќање

Потврдете дали плаќањето е на блокчејнот или преку Lightning.

✓ Одредиште

Споредете го со доверливиот екран за примање.

✓ Износ и надоместок

Проверете ги износот, единицата, надоместокот или рокот на важност.

✓ Мал пробен износ

Прво испратете мал износ ако постапката Ви е нова.

✓ Одобрување

Одобрете само кога сè се совпаѓа.

Нешто се разликува, изгледа итно или се бараат податоци за обновување? Застанете и проверете. По испраќањето, проверете го резултатот.

За едно плаќање на блокчејнот, мрежниот надоместок се плаќа за вклучување на трансакцијата во блок. Тој зависи главно од трансакциските податоци и побарувачката за простор во блоковите, а не само од износот што се испраќа. Процените за надоместоците и времето на потврдување може да се менуваат, затоа прочитајте го завршниот преглед наместо да претпоставувате дека плаќањето со мал износ има низок надоместок.

Ако одредиштето неочекувано се промени, барањето стане итно или некој побара информации за обновување, што треба да направите? Застанете. Проверете го барањето независно или побарајте помош без да споделувате тајни информации.

Едукаторот го насочува ученикот почетник додека заедно споредуваат телефон со уредот за примање уплати на сопственикот на бизнисот пред да одобрат плаќање.

3.11Верификација, пребарувачи на блокови и неповратни трансакции

Идентификатор на трансакција и прегледувач на блокови

Еден идентификатор на трансакција (txid) идентификува една трансакција на блокчејнот. Еден прегледувач на блокови прикажува јавни податоци за Биткоин, на пример за една трансакција — нејзиниот статус и бројот на потврди. Тој овозможува корисен увид, но нема авторитет над Биткоин и не е доказ за идентитетот или чесноста на примачот.

Што може да покаже оваа јавна информација, а што не може? За една трансакција може да ги покаже статусот, одредиштето, износот, надоместокот и бројот на потврди; не може да докаже зошто е извршено некое плаќање или дали некое лице е доверливо. Една трансакција на блокчејнот е непотврдена откако ќе биде емитувана и ја добива својата прва потврда кога ќе биде вклучена во валиден блок. Подоцнежните блокови ја зголемуваат сигурноста во нејзиното место во евиденцијата, но не исправаат погрешно одредиште или измама. Не постои универзален број на потврди за секое плаќање; соодветната проверка зависи од износот и ризикот.

За да разгледате подготвена трансакција, обезбедете го нејзиниот txid, отворете доверлив прегледувач за предвидената мрежа на Биткоин и проверете ги статусот, одредиштето, износот, надоместокот и потврдите. Прегледувачот е само интерфејс. Пребарувањето адреса или txid може да му открие на неговиот оператор дека Вашиот уред е заинтересиран за таа информација. За вежбање, користете трансакција подготвена од едукатор или отпечатена слика од екранот. Не пребарувајте лична адреса или трансакција на ученик преку јавен сервис. Ако подоцна истражувате лично плаќање, запознајте се со приватносните и безбедносните компромиси на Вашата врска пред да користите јавен сервис.

Јавните податоци не се доказ за идентитет или чесност

Еден пребарувач на блокови може да прикаже јавни трансакциски податоци, но не може да докаже кој контролира некоја адреса, зошто е извршено некое плаќање или дали примачот е доверлив. Користете подготвени примери за вежбање и заштитете ја приватноста кога пребарувате на јавни сервиси.

Базен на трансакции во чекање

Чекање за вклучување во блок

Блок N

1 потврда

Блок N+1

2 потврди

Блок N+2

3 потврди

Блок N+3

4 потврди

Ресурси

3.12Контролна листа за безбедност

Вежба 3: препознајте ризик и запрете безбедно

Што би Ве натерало да запрете пред плаќање или инсталација? Сметајте ги следниве ситуации за предупредувачки знаци: некој се претставува како техничка поддршка или едукатор; создава чувство на итност или бара тајност; ветува загарантирана заработка; бара прво да испратите биткоин; го менува одредиштето; или бара клучеви, зборови за обновување, далечински пристап или надоместок однапред.

Итност

Лажно претставување

Променета дестинација

Гарантирани приноси

Барања за тајни податоци

Безбедната реакција секогаш е: Застанете. Не споделувајте ништо. Не испраќајте ништо. Прекинете ја комуникацијата. Проверете самостојно преку познат извор. Побарајте помош без да откривате тајни. Познат извор е официјална веб-страница, страница на апликација во продавница за апликации или начин на контакт до кој сте дошле самостојно, а не преку реклама, директна порака или неочекувана врска. Проверете ги издавачот и веб-адресата, споредете ги со официјалната документација и пронајдете ги податоците за контакт одделно. Ако изворот, упатствата или податоците за плаќање се разликуваат од прикажаната постапка, застанете и побарајте помош од Вашиот едукатор или од доверлива локална поддршка, без да откривате фраза за обновување или приватен клуч. Вистинската можност може да издржи внимателна проверка; измамата често зависи од спречувањето на таква проверка.

Заштитете ги информациите за обновување: фраза за обновување може повторно да ги создаде паричниковите приватни клучеви. Чувајте ја офлајн и подалеку од туѓи погледи. Потврдете ги одредиштата така што ќе ги проверите начинот на плаќање, примачот, адресата или фактурата, износот и завршниот екран по копирањето или скенирањето. Користете официјални упатства и проверен извор за секој паричник или услуга; бидете внимателни со спонзорираните резултати од пребарување, врските во директни пораки и веб-страниците што наликуваат на официјалните. Започнете со безбедна вежба, симулација или мал одобрен износ; никогаш не позајмувајте пари за да експериментирате.

Обидете се: Во подготвена порака или на екран за плаќање, препознајте го предупредувачкиот знак, што би можело да се изгуби и кој е првиот безбеден чекор.

Ресурси

3.13Стекнување и размена на биткоин

Информираност, а не финансиски совет

Луѓето може да добијат биткоин преку работа, исплата од заедницата, размена меѓу поединци, банкомат или услуга. Секој начин се разликува во поглед на трошоците, чувањето на средствата, приватноста, измамите, правните и оперативните компромиси. Дипломата за Биткоин не препорачува давател на услуги ниту ви кажува кој начин да го користите.

Во подготвено локално или измислено сценарио, споредете ги чувањето на средствата, вкупните трошоци, податоците за идентитетот, ограничувањата за повлекување средства, ризиците поврзани со другата страна и физичката безбедност, како и важечките локални правила. Ниту еден начин не е автоматски најдобар насекаде. Овој курс нуди прашања за споредба, а не препорака за давател на услуги или личен финансиски совет.

  • Заработување или примање: Биткоин може да се добие за работа, стоки, услуги, како подарок, поврат на средства или исплата од заедницата. Страните сепак треба да се договорат за износот, времето и начинот на плаќање.
  • Размена меѓу поединци: Две лица може да разменат фиат пари или стоки за биткоин директно или преку услуга за поврзување на учесниците. Ова може да воведе ризици поврзани со другата страна, физичката безбедност, поништувањето на плаќањето и измамите.
  • Берза, брокер, банкомат или киоск: Услуга или автомат може да понуди познат начин, но може да вклучува надоместоци, проверки на идентитетот, чување на средствата, ограничувања за повлекување средства или неповолен девизен курс.

Пред да споредите некој начин, прашајте:

Лице што сака биткоин

Заработка

Добивајте надомест за работа.

Директно меѓу корисници

Разменувајте готовина лично.

Берза

Купете преку давател на услуги.

Банкомат

Купете на банкомат.
Самостојно чување или салдо кај посредник што ги чува средствата
Трошоци

Која цена, разлика меѓу куповната и продажната цена и надоместоци за услуги или повлекување се применуваат?

Чување

Кој го контролира биткоинот пред и по размената?

Идентитет и приватност

Кои лични податоци се собираат, чуваат или споделуваат?

Повлекување и порамнување

Дали плаќањето или повлекувањето може да се одложи, ограничи или поништи?

Другата страна и безбедноста

Како можам да ја проверам другата страна или услугата и дали размената во живо е безбедна?

Локален контекст

Дали овој начин е законски дозволен и соодветен таму каде што живеам и која евиденција може да биде важна?

Ниту еден начин не е автоматски најдобар насекаде. Локалните примери и насоките за конкретни даватели на услуги се дел од Модул 4.

Познавајте го вашиот клиент (KYC)

KYC ги опишува проверките на идентитетот што може да ги бара регулиран давател на услуги. Ова може да помогне при враќањето на пристапот до сметката или усогласувањето со законските барања, но истовремено создава запис што ги поврзува идентитетот и финансиската активност. Начините што вклучуваат собирање помалку податоци за идентитетот може да носат различни ризици поврзани со другата страна, законските обврски, безбедноста, трошоците или сложеноста.

3.14Плаќања на блокчејнот и преку Лајтнинг

На синџирот

Се запишуваат директно во блокчејнот на Биткоин

Лајтнинг

Платежна мрежа изградена врз Биткоин

Плаќања на синџирот и преку Лајтнинг

Плаќањата на синџирот се запишуваат во Биткоиновиот блокчејн и добиваат потврди. Лајтнинг е платежна мрежа изградена врз Биткоин што може да поддржи брзи и чести плаќања. Плаќањето преку Лајтнинг може да се изврши брзо или да биде неуспешно, а паричникот што се користи може да биде со посредничко или самостојно чување на средствата.

Плаќањата на синџирот и преку Лајтнинг подразбираат различни компромиси. Паричникот за Лајтнинг може да биде со посредничко или самостојно чување на средствата, а брзото и успешно плаќање не докажува дека услугата е соодветна за чување поголеми износи или за секоја ситуација.

Прашање
Биткоин на синџирот
Лајтнинг
Податоци за примање
Биткоин-адреса или барање за плаќање на синџирот
Лајтнинг-фактура, понуда или поддржана Лајтнинг-адреса
Исход од плаќањето
Прво се емитува трансакцијата, а потоа следуваат потврди
Обично брзо се извршува или не успева
Вообичаена употреба
Порамнување на основниот слој или поретко префрлање
Брзо, помало или често плаќање
Проверки за почетници
Точна адреса, мрежа, износ, надоместок и статус на потврда
Точна фактура или барање, износ, рок на важност, чување на средствата и исход од плаќањето

Кој начин на плаќање го очекува примачот? Пред да платите, проверете дали примачот доставил адреса на синџирот или фактура за Лајтнинг или барање за плаќање. Паричникот за плаќања на синџирот не може директно да ја плати секоја фактура за Лајтнинг, а паричникот за Лајтнинг можеби не ја поддржува секоја операција на синџирот. Некои апликации ги поддржуваат двата начина, но може да воведат дополнителни надоместоци или зависности од услуги. Деталното поставување на Лајтнинг, каналите, рутирањето и ликвидноста се теми за Напредно учење; практичните вежби во живо во локалната средина припаѓаат во Модул 4 кога тоа е безбедно и соодветно.

Замислете дека едно подготвено сценарио ги нуди двата начина на плаќање. Кое барање може да го користи предвидениот паричник и што би провериле пред да го одобрите плаќањето? Одговорот зависи од барањето за примање средства, паричникот и ситуацијата — а не од некој универзален „најдобар“ начин.

Ресурси

3.15Проверка на практичните вештини набљудувана од едукатор

Пред оценувањето, ќе имате можност да вежбате со поддршка и ќе бидете запознаени со задачата и безбедносните ограничувања. Вашиот едукатор ќе Ве набљудува додека користите одобрена, подготвена, симулирана средина или средина со мал ризик — оценувањето нема да се заснова на присуство или на Ваша изјава за сопствените вештини.

Ќе покажете дека можете да го отворите подготвениот паричник или да се снајдете во него, да завршите одобрена постапка за прв пристап, да ги пронајдете и проверите податоците за примање и да примите биткоин или безбедно да симулирате примање. Исто така, ќе завршите или безбедно ќе симулирате постапка за примање или испраќање и ќе покажете подготвеност за обновување на пристапот со подготвени материјали, притоа чувајќи ги сите тајни податоци во приватност. Можете да вежбате безбедно реагирање на несовпаѓање или измама преку водени сценарија. Ако сè уште не сте подготвени, треба да добиете повратни информации, повеќе вежбање и уште една можност да ја покажете вештината.

3.16Повторување: Што значи одговорноста за самостојно чување?

Резервна копија

Изгубена резервна копија, изгубен пристап.

Плаќања

Грешките не можат да се поништат.

Избор на алатка

Знајте кој ги чува клучевите.

Контрола врз клучевите

Начин на купување

Лошиот начин на купување чини пари.

Приватност

Изложените податоци привлекуваат измами.

Проверки за измами

Притисокот е предупредувачки знак.

Задача
Што да заштитите или проверите
Ако нешто тргне наопаку
Резервна копија
Чувајте ја фразата за обновување офлајн и во тајност.
Ниту една компанија не може да врати изгубена резервна копија.
Примање
Споделувајте ја само адресата или барањето за плаќање.
Споделувањето тајни податоци им овозможува на другите да го трошат вашиот биткоин.
Испраќање
Проверете ги начинот, одредиштето, износот и завршниот екран.
Испратеното плаќање обично тешко може да се поништи.
Чување
Знајте кој ги поседува клучевите.
Давателот на услугата може да ги ограничи или одложи повлекувањата.
Избор на алатка
Проверете ги изворот за преземање и начинот на обновување.
Лажен паричник може да ви ги украде клучевите.
Стекнување
Споредете ги вкупните трошоци, потребните податоци за идентитетот и ограничувањата.
Скриените надоместоци или нечесната страна може да ви предизвикаат парична загуба.

Замислете дека пријател ви испраќа барање за плаќање, додека непозната сметка за поддршка ви вели дека мора веднаш да дејствувате. Што би можеле да проверите пред да направите нешто? Можете ли да го заштитите планот за обновување, да ги разликувате информациите за примање од тајните податоци и да ги проверите лицето, начинот на плаќање, одредиштето, износот и завршниот екран пред да испратите? Без разлика дали клучевите ги контролира некоја услуга или вие, практичното резиме е исто: заштитете ги тајните податоци, проверувајте пред да одобрите, препознавајте ги знаците на измама и внимавајте грешките да бидат мали додека учите.

Клучни поенти

  • Паричникот управува со клучевите и информациите што се користат за примање, проверка и трошење биткоин; биткоинот не се чува на телефон или на друг уред.
  • Адресите и барањата за плаќање може да се споделуваат за примање биткоин, но приватните клучеви и фразите за обновување мора да останат тајни.
  • Една фраза за обновување може да овозможи целосен пристап за обновување, па затоа мора да се чува офлајн, во тајност и надвор од веб-страници и пораки.
  • Чувањето преку посредник и самостојното чување создаваат различни одговорности за обновување и контрола. Хардверските паричници сепак зависат од безбедна резервна копија.
  • Пред да примите или испратите, проверете ги точниот начин на плаќање, одредиштето, износот и конечниот статус; валидното испраќање обично е тешко или невозможно да се поништи.
  • Започнете со безбедно вежбање или со мали одобрени износи. Застанете кога некое барање создава чувство на итност, тајност или притисок.

Момент за размислување

Која безбедносна проверка ќе застанете да ја направите пред да дејствувате?

↑ Назад кон содржината