Modül 9 / 17

Modül 3: Bitcoin'i Güvenli Bir Şekilde Kullanmak

9.1Modülün amacı

Modül 3, açıklamadan güvenli başlangıç düzeyi uygulamaya geçer. Her öğrenciyi yüksek değerli öz saklama (self-custody) için hazır hâle getirmez. Öğrencilerin kamuya açık bilgileri gizli bilgilerden ayırt etmelerine, saklama seçeneklerini karşılaştırmalarına, kurtarmaya hazırlıklı olmayı uygulamalarına, ödeme ayrıntılarını doğrulamalarına, güvenli olmayan koşulları tanımalarına ve gerekli işlemleri onaylanmış destek koşulları altında göstermelerine yardımcı olur.

Yol gösterici soru:

Bitcoin'i kullanma ve güvence altına alma sorumluluğunu nasıl üstlenirim?

Öğrenci taahhüdü:

Başlangıç düzeyindeki saklama ve güvenlik kavramlarını açıklayabilir, gerekli işlemleri destekli koşullar altında güvenli bir şekilde gösterebilirim.

Modül 3'ü ilk kez öğretiyorsanız: Dersten önce güvenli sürecin tamamını kendiniz uygulayın. Boş bir eğitim cüzdanı, basılı ekran görüntüleri veya bir simülasyon kullanın. Yeni bir cüzdanı ya da kurtarma prosedürünü asla öğrencilerle aynı anda öğrenmeye çalışmayın ve öğrencilerden asla gerçek gizli bilgilerini göstermelerini istemeyin. Yavaş ve görünür biçimde kontrol yapmak, canlı bir işlemi tamamlamaktan daha önemlidir.

9.2Eğitim cüzdanlarını kişisel cüzdanlardan ayırın

Bitcoin Diploma, öğrenme ve pratik amaçlıdır. Bir cüzdan oluşturmayı, önceden hazırlanmış kurtarma kelimeleriyle çalışmayı veya simüle edilmiş bir alma ya da kurtarma sürecini tamamlamayı içerebilir. Ancak bir sınıf ortamında ekran, cihaz, kurtarma ifadesi veya cüzdan bilgisi yanlışlıkla görülebilir, kopyalanabilir, paylaşılabilir ya da güvenliği tehlikeye girebilir. Varsayılan olarak eğitim cüzdanları kullanılır; bunlar anlamlı miktardaki fonları korumaya yönelik kişisel cüzdanlar değildir.

Bu ayrımı tutarlı bir şekilde uygulayın:

  • Bir eğitim cüzdanı genellikle boştur, simüle edilmiştir veya bir test ortamında bulunur. Bir süreci öğrenmek için kullanılır, açıkça etiketlenir ve anlamlı miktardaki fonları korumak için kullanılmaz. Kurtarma bilgilerinin daha sonra anlamlı miktardaki fonları korumak için kullanılmasına izin vermeyin.
  • Bir kişisel cüzdan, Bitcoin Diploma'dan sonra anlamlı miktarda fon almayı veya tutmayı kendi iradesiyle seçen bir öğrenci için oluşturulur. Yeni bir cüzdan, yeni kurtarma bilgileri, gizli bir kurulum ve gizlilik ile güvenliğe daha dikkatli bir özen gerektirir.

Mümkün olan her durumda eğitim cüzdanlarını Bitcoin Diploma'nın sonuna kadar kullanımdan kaldırmayı planlayın: geçici cihazı temizleyin veya sıfırlayın, ortak kullanılan ekipmanı iade edin ve hazırlanmış kurtarma materyallerini imha edin ya da güvenli bir şekilde iade edin. Daha sonra bir öğrencinin fonlarına erişim sağlayabilecek hiçbir materyali asla saklamayın.

Bir eğitmen, yerel bağlama ve öğrencilere uygun olduğunda düşük riskli gerçek bir etkinlik seçebilir. Etkinlik başlamadan önce eğitim cüzdanından farkını açıklayın: gerçek fonlar kaybedilebilir, gerçek bir cüzdan ve işlem geçmişi kişisel bilgileri açığa çıkarabilir ve kurtarma bilgileri daha güçlü bir gizlilik içinde ele alınmalıdır. İzlenecek yolu, miktarı ve durdurma koşullarını açıkça belirtin; katılımı gönüllü tutun ve aynı öğrenme kazanımını sağlayan, fon içermeyen eşdeğer bir seçenek sunun.

Bir eğitmen, Bitcoin Diploma'dan sonra kullanmak üzere kişisel bir cüzdan oluşturmak isteyen bir öğrenciye isteğe bağlı destek sunmayı tercih edebilir. Bunu sınıf pratiğinden ve sertifikasyondan ayrı tutun: gönüllü olmalı, geçmek için zorunlu tutulmamalı ve yeni bir cüzdan ile yeni kurtarma bilgileriyle başlamalıdır. Cihazının ve gizli bilgilerinin kontrolünü tamamen öğrenciye bırakın. Kişisel bir kurtarma ifadesini, özel anahtarı, parolayı, bakiyeyi veya cüzdan geçmişini izlemeyin, toplamayın, kopyalamayın, fotoğraflamayın, mesajla göndermeyin, depolamayın veya saklamayın. Gizli bir kurulum sağlanamıyorsa veya eğitmen süreci güvenli bir şekilde açıklayamıyorsa, ara verin ya da öğrenciyi uygun yerel desteğe yönlendirin.

9.3Değerlendirilen Yetkinlikler ve Yetkinlik Kriterleri

Değerlendirilen her yetkinlik için bir sonuç kaydedin. Ondalıklı C kimlikleri, ayrı geçti/kaldı satırları değil, yetkinlik kriterleri ve değerlendirme ölçeğinde aranacak göstergelerdir.

Değerlendirilen yetkinlikÖğrenci şunları yapabilmelidirKapsanacak yetkinlik kriterleriKanıtta öne çıkanlar
C4Cüzdanları, saklamayı ve riske karşı güvenli bir tepkiyi açıklamak.C4.1 Cüzdanlar, adresler, anahtarlar, kurtarma ifadeleri, açık ve gizli bilgiler ile saklama seçenekleri. C4.2 Donanım cüzdanı ve sıcak cüzdana genel bakış. C4.3 Bir riski fark etmek ve ne zaman durmak, doğrulamak veya yardım istemek gerektiğini bilmek.Bireysel açıklama ve güvenlik senaryosu.
C5Rehberli senaryolarda bitcoin ile ödeme yapmanın veya bitcoin'e erişmenin yaygın yollarını karşılaştırmak.C5.1 Zincir içi (on-chain) ve Lightning arasındaki farklar ve yöntem seçimi. C5.2 Edinme veya takas yöntemleri ve ilgili riskler.Eğitmen yönetiminde karşılaştırma senaryosu.
C6Desteklenen ilk erişimi güvenli bir şekilde tamamlamak ve kurtarmaya hazır olduğunu göstermek.C6.1 Hazırlanmış bir cüzdanda gezinmek, alma veya gönderme işlemini ve desteklenen ilk erişimi veya alımı tamamlamak ya da simüle etmek; alıcı adresi, tutarı, ağı ve durumu kontrol etmek. C6.2 Hazırlanmış veya simüle edilmiş materyallerle, gizli bilgileri açığa çıkarmadan kurtarmaya hazır olduğunu göstermek.Her iki uygulamanın eğitmen tarafından doğrudan gözlemlenmesi; tek sonuç.

Biçimlendirici yetkinlik olan F1'i açık anlatım, ilgili kanıtlar, saygılı dinleme ve temel akıl yürütme yoluyla geliştirmek ve gözlemlemek için rehberli tartışmalardan yararlanın. F1, bir sertifikasyon koşulu değildir.

9.4Zaman ve eğitmen kapasitesi

Bu modül, Modül 1 ve 2'den daha fazla bireysel gözlem gerektirir. İki saatlik bir oturum içeriği tanıtmaya ve pratik yaptırmaya yetebilir, ancak her öğrenciyi güvenilir biçimde değerlendirmek için yeterli zaman sağlamayabilir.

Dersten önce şunları tahmin edin:

  • gözlem gerektiren bireysel görevlerin sayısı
  • öğrenci başına gerçekçi süre
  • cihaz paylaşımından kaynaklanan gecikmeler
  • erişilebilirlik ve dil desteği
  • eğitmen veya değerlendirici sayısı ve
  • geri bildirim ve yeniden değerlendirme için gereken süre.

Yararlı olduğunda daha küçük istasyonlar, ikinci bir eğitmen veya ek oturumlar kullanın. Grup çalışması değerlidir, ancak her öğrenciye yetkinliğini göstermesi için bireysel bir fırsat tanıyın. Bir öğrencinin daha fazla zamana ihtiyacı olduğunda bir takip randevusu veya ek ders düzenlenebilir.

9.5Dersten Önce Hazırlanın

  • Önce Modül 3 Öğrenci Kılavuzu'nu okuyun ve her gösterimi uygulayarak çalışın.
  • Kullanılacak hazır cüzdanı, simülasyonu, test ortamını veya basılı adım dizisini tam olarak belirleyin.
  • Aracın kaynağını, sürümünü, ağını, saklama modelini, kurtarma sürecini ve sıfırlama sürecini doğrulayın.
  • Öğrencilerin bir simülasyon, test ortamı, boş eğitim cüzdanı, fiziksel model veya eğitmen tarafından onaylanmış düşük riskli bir canlı ortam kullanıp kullanmayacağına karar verin. Herhangi bir canlı ortam için risk açıklamasını, gönüllü seçim sürecini ve fon gerektirmeyen eşdeğerini hazırlayın.
  • Örnek zincir içi adresler, Lightning faturaları, *txid*'ler, QR kodları ve üzerinde ÖRNEK — ÖDEME YAPMAYIN yazan ekran görüntüleri hazırlayın.
  • Açık/gizli bilgi sınıflandırma kartları hazırlayın.
  • Adres geçmişi etkinliği için kasıtlı olarak herkese açık bir adres veya geçmiş bir işlem hazırlayın. Öğrencilerle ilişkilendirilebilecek verileri asla kullanmayın.
  • Kurtarma alıştırması için sahte bir tohum ifadesi veya tek kullanımlık boş bir eğitim cüzdanı hazırlayın.
  • Dolandırıcılık ve pano değiştirme senaryoları hazırlayın.
  • Uygun alıştırma fikirleri için Etkinlik Kütüphanesi'ni inceleyin; herhangi bir cüzdan veya ödeme etkinliğini buradaki güvenlik ve değerlendirme koşullarına uyarlayın.
  • Tercih edilen bir sağlayıcının adını vermeden, bulunduğunuz yere uygun edinme yollarının bir karşılaştırmasını hazırlayın.
  • Değerlendirme için kullanılan her etkinlik için yardımcı adımları, desteği, güvenlik sınırlarını, sıfırlama yöntemini ve isteğe bağlı notları belirleyin.
  • Öğrenci ekranlarının ve kanıtlarının gereksiz yere görülemeyeceği özel bir alan düzenleyin.
  • Her canlı görevin basılı veya fon gerektirmeyen bir eşdeğeri olduğundan emin olun.

9.6Önerilen ders akışı

Mümkün olduğunda iki öğrenme bölümü ve ayrı bir değerlendirme zaman aralığı kullanın.

Bölüm A: saklama temelleri

SüreÖğrenme adımıÖnerilen yöntem
0–10 dkGüvenlik sözleşmesini belirleyinAçık ve gizli bilgi üzerine açılış kontrolü
10–25 dkCüzdanlar ve saklamaCüzdanın bir arayüz olduğunu gösteren uygulama
25–40 dkAdresler, anahtarlar ve kurtarma ifadeleriKart sınıflandırma ve açıklama
40–58 dkEmanetçi, kendi kendine saklama, sıcak, soğuk ve donanım cüzdanlarıSenaryo karşılaştırması
58–80 dkKurtarmaya hazırlıkEğitmen sunumu, rehberli simülasyon, değerlendirme sohbeti
80–105 dkAlmaAlma ekranının adım adım incelenmesi ve öğrenci uygulaması
105–120 dkTekrarNeyin paylaşılabileceğini, neyin gizli kalması gerektiğini ve anahtarları kimin kontrol ettiğini açıklayın

Bölüm B: doğrulama ve güvenlik

SüreÖğrenme adımıÖnerilen yöntem
0–15 dkSaklama kurallarını hatırlamaGüvenlik senaryosu
15–40 dkGönderme ve doğrulamaTahmin içeren eğitmen gösterimi
40–58 dkOnaylar ve blok gezginleriÖnceden hazırlanmış işlem sorgulama
58–73 dkAdres geçmişi ve adresin yeniden kullanımıÖnceden hazırlanmış açık adres etkinliği
73–93 dkDolandırıcılıklar ve geri alınamaz hatalarSenaryo istasyonları
93–108 dkEdinme yollarıRisk haritası karşılaştırması
108–120 dkZincir üstü ve LightningÖdeme yolu sınıflandırması ve dur/yardım iste değerlendirmesi

Resmî gözlemi yalnızca destekli uygulamadan sonra planlayın.

9.7Cüzdanlar birer arayüzdür

Şu cümleyi kullanın:

Bir Bitcoin cüzdanı anahtarları ve işlem bilgilerini yönetir. Telefonun veya cihazın içinde bitcoin saklamaz.

Şunlar arasındaki ayrımı gösterin:

  • ortak Bitcoin defteri
  • cüzdanın anahtarları ve imzalama işlevi
  • cüzdanın arayüzü ve ağ bağlantısı; ve
  • cüzdanın bağlı olduğu her türlü harici hizmet.
Cüzdanınız anahtarları tutar

Alma

Bir alma adresi paylaşın

Gönderme

Anahtarınızla imzalayın
Bitcoin ortak defterde kalır

Şunları sorun:

  • Telefon bozulursa geriye ne kalır?
  • Erişimi kurtarılabilir ya da kurtarılamaz kılan nedir?
  • “Cüzdan” olarak adlandırılan bir uygulama, kullanıcıya anahtarların kontrolünü her zaman verir mi?

Cüzdanları karşılaştırırken tutarlı ölçütler kullanın:

  • saklama (custody)
  • doğrulanmış kaynak ve açık kaynak durumu
  • kurtarma ve uyumluluk
  • gizlilik ve sunucu bağımlılığı
  • desteklenen ödeme türleri
  • süreklilik ve bakım
  • maliyet ve cihaza uygunluk; ve
  • mevcut güvenli destek.

Öğrencinin ihtiyaçlarına uygun olduğu durumlarda, köklü ve açık kaynaklı cüzdan yazılımlarını tercih edin; çünkü herkesin inceleyebileceği kod şeffaflığı artırabilir. Bu tercihi bir kural ya da garanti olarak değil, bağlama dayalı bir değerlendirmenin bir parçası olarak ele alın. Her cüzdanın artıları ve eksileri vardır; açık kaynak olması, bir aracın güvenli, bakımı yapılan, doğru kurulmuş veya öğrenci için uygun olduğunu kanıtlamaz. Öğrencilerin kodun herkes tarafından incelenebilir olup olmadığını belirlemelerine ve bunu saklama, kurtarma, uyumluluk, gizlilik, maliyet, bakım ve güvenli yerel destek ile karşılaştırmalarına yardımcı olun. Kurs içinde genel geçer bir onaylı cüzdan listesi oluşturmayın ya da tek bir cüzdanı herkes için geçerli seçenek olarak sunmayın.

9.8Adresler ve ödeme talepleri

Zincir üstü Bitcoin adresini, cüzdan anahtarlarından üretilen ve herkese açık olan bir alım bilgisi olarak öğretin. Adres bir parola, hesap girişi ya da ödeme talep eden kişinin güvenilir olduğunun kanıtı değildir.

Yeni başlayanlara şu alışkanlıkları öğretin:

  • adresi, ödemeyi alması amaçlanan cüzdandan alın
  • Bitcoin'i ve doğru ağı teyit edin
  • zincir üstü adresi bir Lightning faturasından veya Lightning adresinden ayırt edin
  • adresi elle yazmak yerine kopyalayın veya taratın
  • kopyaladıktan sonra karşılaştırın
  • önemli ödemelerde adresin tamamını güvenilir bir ekranda doğrulayın
  • cüzdan sunuyorsa her yeni alım için yeni bir adres kullanın; ve
  • tutar veya süreç size yabancıysa küçük bir deneme işlemi yapın.

Öğrencilere yalnızca ilk ve son karakterlerin eşleşmesinin her risk için yeterli olduğunu söylemeyin. Bu, kullanışlı bir hızlı kontroldür; ancak önemli ödemelerde güvenilir bir ekranda yapılan tam doğrulama çok daha güçlü bir güvence sağlar.

Etkinlik: herkese açık mı, gizli mi?

Şunlar için kartlar hazırlayın:

Öğrenciler bunları şu gruplara ayırır:

  • herkese açık alım veya defter bilgileri
  • gizli harcama veya erişim bilgileri; ve
  • bağlama göre değişen, teknik olarak herkese açık olabilen ancak kişisel olarak gizli kalması gereken bilgiler.

Değerlendirme sırasında “protokolde herkese açık” olmanın “bir kişinin kimliğiyle ilişkilendirilmesinin güvenli” olduğu anlamına gelmediğini vurgulayın. Bir txid veya adres, faaliyetleri ve ilişkileri ortaya çıkarabilir.

9.9Adres geçmişi ve yeniden kullanım sorgulaması

Bu etkinlik, herkese açık defterdeki gizliliği görünür kılar.

Amaç: Adres hareketlerinin görülebileceğini ve aynı adresin tekrar tekrar kullanılmasının işlemleri birbiriyle ilişkilendirmeyi kolaylaştırabileceğini göstermek.

Materyaller: Eğitmen tarafından bilinçli olarak herkese açık şekilde hazırlanmış bir adres veya işlem; yerel düğüm arayüzü, isteğe bağlı bir blok gezgini ya da tarihli basılı ekran görüntüleri; gizlilik soruları.

Güvenlik sınırı: Öğrencilerden asla kendilerine, bir sınıf arkadaşlarına, özel bir bireye veya rıza göstermemiş bir kuruluşa ait bir adresi ya da işlemi aramalarını, göstermelerini veya paylaşmalarını istemeyin. Bir adresi üçüncü taraf bir blok gezgini üzerinden aramak, başlı başına o adrese ilgi duyulduğunu açığa çıkarabilir.

Uygulama:

  1. Örneğin neden güvenli ve herkese açık olduğunu belirtin.
  2. Öğrencilere bir gözlemcinin neleri görebileceğini düşündüklerini sorun.
  3. Hazırlanan örnekte görülebilen işlemleri, tutarları, zamanlamayı veya tekrar kullanımı belirleyin.
  4. Adresin birden fazla kez ödeme almış gibi görünüp görünmediğini sorun.
  5. Bir gözlemcinin neler çıkarabileceğini ve neleri kesin olarak bilemeyeceğini tartışın.
  6. Birçok cüzdanın yeni bir alıcı adresi oluşturduğunu gösterin.
  7. Eski adreslerin geçerliliğini koruyabileceğini, ancak yeni adreslerin kolay ilişkilendirmeyi azaltarak gizliliği artırdığını açıklayın.

Değerlendirme:

  • Bir adres tek başına yasal bir kimliği açığa çıkarır mı?
  • Herkese açık verileri başka bilgilerle birleştirmek bu cevabı nasıl değiştirebilir?
  • Yeni bir adres kullanmak Bitcoin'i her açıdan gizli hâle getirir mi?
  • Bir eğitmen neden bir öğrencinin adresini herkese açık bir web sitesinde aramaktan kaçınmalıdır?

Çevrimdışı alternatif: Bir adresin yalnızca bir kez, diğerinin ise birkaç ödeme alımında tekrar tekrar kullanıldığını gösteren basılı bir sıralama kullanın.

Yeniden kullanılan adres

1. ödeme A Adresine yapılır
2. ödeme A Adresine yapılır
3. ödeme A Adresine yapılır
Bir gözlemci üçünü de kolayca ilişkilendirebilir

Görünür

İşlemler, tutarlar ve zamanlama

Kanıtlanmaz

Bir kişinin yasal kimliği

Yeni adresler

1. ödeme A Adresine yapılır
2. ödeme B Adresine yapılır
3. ödeme C Adresine yapılır
Ödemeler arasında kolay ve doğrudan bir bağlantı yok

Yine de mümkün

Dış bilgiler bağlantıları ortaya çıkarabilir

Gezgin araması

Bir adrese ilgi duyulduğunu ortaya çıkarabilir

9.10Anahtarlar ve dijital yetkilendirme

Pratik kuralı merkezde tutun:

Ödeme almaya yönelik açık bilgiler paylaşılabilir. Harcamaya yönelik özel bilgiler ise gizli kalmalıdır.

Şunları öğretin:

  • bir özel anahtar, harcamayı bir dijital imza aracılığıyla yetkilendirir
  • bir açık anahtar, doğrulamayı mümkün kılar ve bunu yaparken özel anahtarı açığa çıkarmaz
  • modern cüzdanlar birçok anahtarı otomatik olarak yönetir ve
  • yeni başlayanlar ham özel anahtar dizelerini kopyalamamalı veya bunlarla işlem yapmamalıdır.

“Özel anahtar kim olduğunuzu kanıtlar” ifadesini kullanmayın. Özel anahtar, yasal bir kimliği değil, anahtarın verdiği yetkiyi kanıtlar.

Hiçbir meşru eğitmen, cüzdan şirketi, borsa çalışanı, geliştirici, destek görevlisi veya tanınmış kişi bir öğrencinin özel anahtarına veya kurtarma ifadesine (seed phrase) ihtiyaç duymaz.

Özel anahtar: asla paylaşmayın. Ona sahip olan herkes bitcoin'lerinizi harcayabilir.

Alma: paylaşmak güvenlidir

Özel anahtardan türetilen açık anahtar
Açık anahtar bilgisinden oluşturulan alıcı adresi

Harcama: anahtar gizli kalır

Özel anahtar bir dijital imza oluşturur
Düğümler, özel anahtarı öğrenmeden imzayı doğrular

Kaynaklar

9.11Kurtarma ifadeleri ve kurtarma

Bir tohum ifadesi (seed phrase), diğer adıyla kurtarma ifadesi, birçok cüzdanın kullandığı kurtarma yöntemlerinden biridir. Uyumlu cüzdan tasarımları için anahtarları yeniden oluşturabilen, sıralı bir kelime listesidir. Her cüzdanın evrensel bir özelliği değildir ve sıradan bir hesap parolasından çok daha güçlüdür.

Sonuçlarını öğretin:

  • doğru kelimeler doğru sırayla girildiğinde kontrol geri kazanılabilir
  • ifadeyi ele geçiren herkes kontrolü ele geçirebilir
  • ifadeyi kaybetmek kurtarma yolunu ortadan kaldırabilir
  • cüzdan uyumluluğu önemlidir ve
  • ifşa olmuş olabilecek bir tohum ifadesi ele geçirilmiş kabul edilmelidir.
Yalnızca örnek
1. civil
2. switch
3. plunge
4. stadium
5. live
6. wedding
7. foster
8. dice
9. giraffe
10. you
11. foil
12. cinnamon

Sınıfta asla bunları yapmayın

  • Bir öğrenciden kurtarma kelimelerini yüksek sesle okumasını istemeyin.
  • Öğrenciler gerçek kelimeleri kaydederken sınıfta dolaşmayın.
  • Öğrencilerin bir ifadenin fotoğrafını çekmesine, mesajla veya e-postayla göndermesine, yazdırmasına, buluta kaydetmesine ya da teslim etmesine izin vermeyin.
  • Herkese açık bir kurtarma gösterimi için bir öğrencinin içinde fon bulunan gerçek cüzdanını kullanmayın.
  • Bir donanım cüzdanı ifadesini bir web sitesine veya sıradan bir bilgisayar formuna girmeyin.
  • Daha sonra öğrencilerin fonlarını koruyacak eğitim ifadelerini saklamayın.

Etkinlik: kurtarmaya hazırlık simülasyonu

Sunum: Hazırlanmış kurtarma kelimeleri veya tek kullanımlık boş bir eğitim cüzdanı kullanarak eksiksiz bir kurtarma kontrolü gösterin. Kelimeler o boş eğitim cüzdanını geri yükleyebilir, ancak kişisel veya içinde fon bulunan bir cüzdanı korumamalıdır. Uyumluluğu, gizliliği, beklenen sonucu ve sıfırlamayı açıklayın.

Uygulama: Öğrenciler, özel ve kontrollü bir ortamda hazırlanmış kartları sıraya dizer veya tek kullanımlık bir eğitim cüzdanını geri yükler. Materyali göz önünden uzak tutmalı ve güvensiz talepleri fark etmelidirler.

Üretim: Öğrenci aşağıdakilerin nasıl yapılacağını açıklar veya gösterir:

  1. tam olarak kullanılan cüzdanın resmî talimatlarını kullanmak.
  2. kurtarma uyumluluğunu doğrulamak.
  3. kameralar veya izleyiciler olmadan gizli bir şekilde çalışmak.
  4. güvenilir yedek kontrolü veya kurtarma yöntemini kullanmak.
  5. beklenen alım bilgilerini veya eğitim geçmişini doğrulamak.
  6. geçici cihazı temizlemek ve
  7. kurgusal materyali güvenli bir şekilde iade etmek veya talimat verildiği şekilde imha etmek.
Öğrenci (özel)
Resmî talimatları izleyin
Gözlerden uzak, özel bir ortamda geri yükleyin
Beklenen sonucu kontrol edin
Cihazı ve materyali temizleyin
Eğitmen (gözlemler)
Kararları gözlemleyin
Gizli kelimeleri asla görmeyin
Sonucun doğru olduğunu teyit edin
Sıfırlamanın yapıldığını kontrol edin

İfşa olmuş bir tohum ifadesini ele geçirilmiş kabul edin

Gerçek bir tohum ifadesi ifşa olmuş olabilirse, onu güvenli bir yedek olarak kullanmayı bırakın, yeni kurtarma bilgileriyle yeni ve güvenilir bir cüzdan oluşturun ve hedef adresi dikkatlice doğruladıktan sonra fonları taşıyın. Öğrenci, iki ifadeden hiçbirini açığa çıkarmadan yardım almalıdır.

Miras, çoklu imza tasarımı, gelişmiş parola ifadeleri (passphrase) ve yüksek değerli varlıklar için kurtarma planlaması ileri düzey güvenlik bilgisi ve profesyonel hukuki danışmanlık gerektirebilir. Bunlar, Bitcoin Diploma kapsamında zorunlu performans hedeflerinin dışındadır.

9.12Emanetçili ve kendi kendine saklamalı kullanım

Saklama tek bir soru sorar:

Bitcoin'i harcamak için gereken anahtarları kim kontrol ediyor?

Doğrulama ayrımını sade bir dille açıkça ortaya koyun: Bitcoin'in kuralları ve toplam arzı bağımsız olarak kontrol edilebilir, ancak anahtarları kontrol etmeyen bir öğrenci, bir hesap bakiyesinin hizmetin elinde tuttuğu ve kendisine sunacağı bitcoin'e karşılık geldiğini bağımsız olarak kontrol edemez. Herkese açık blok zinciri, anahtarlarla kontrol edilen bitcoin'i gösterebilir; ancak bir hizmetin belirli bir müşteriye hesapta görüntülenen bakiyeyi borçlu olduğunu gösteremez. Kendi kendine saklamaya çekilmeden önce bu bakiye, hizmetin bitcoin sağlama vaadidir; öğrencinin doğrudan doğrulayıp harcayabileceği bitcoin değildir. Bir hesap bakiyesinin bir hizmetin rezervlerini veya ödeme gücünü kanıtladığını ima etmeyin.

Kimlik etiketleri yerine rehberli senaryolar kullanın. Öğrenci şunları karşılaştırmalıdır:

  • bir ödemeyi kimin onaylayabileceği
  • erişimi kimin kısıtlayabileceği
  • kurtarmayı kimin üstlendiği
  • hizmet ortadan kaybolursa ne olacağı
  • kullanıcı kurtarma bilgilerini kaybederse ne olacağı
  • hangi gizlilik veya kimlik verilerinin tutulduğu ve
  • kolaylığın ne zaman karşı tarafa bağımlılık yarattığı.

Lütfen kendi kendine saklamayı bir ahlak sınavı olarak ele almayın. Yeni başlayan biri, öğrenirken küçük bir emanetçi bakiyeyi tercih edebilir. Eğitimsel gereklilik, güven modelini ve riski tanıyabilmektir.

Emanetçi saklama

Telefonunuzdan bir hesaba giriş yaparsınız
Hizmet, anahtarları kendi sunucularında tutar
Hizmet, ödemenizi onaylar ve imzalar

Bakiye

Hizmetin verdiği bir söz

Kurtarma

Hizmetin hesap süreci aracılığıyla

Risk

Hizmet erişimi kısıtlar veya çöker

Kendi kendine saklama

Anahtarları telefonunuzdaki cüzdanınızda siz tutarsınız
Cüzdanınız sizin yetkinizle imzalar
Ağ, işlemi kontrol eder

Bakiye

Doğrulayabileceğiniz ve harcayabileceğiniz bitcoin

Kurtarma

Siz, yedekleme süreciniz aracılığıyla

Risk

Kurtarma bilgilerinizi kaybedersiniz

9.13Sıcak, soğuk, donanım ve emanetçi cüzdan farklı boyutlardır

Yaygın bir kategori hatasından kaçının:

  • Emanetçili / kendi kendine saklama, anahtarları kimin kontrol ettiğini tanımlar.
  • Sıcak / soğuk, imzalama anahtarlarının internete bağlı genel amaçlı bir ortama açık olup olmadığını tanımlar.
  • Donanım cüzdanı, özel amaçlı bir cihaz tasarımını tanımlar.
  • Zincir üstü / Lightning bir ödeme yolunu tanımlar; tek başına saklama biçimini tanımlamaz.

Bir Lightning cüzdanı emanetçili ya da kendi kendine saklamalı olabilir. Bir donanım cüzdanı yine de bir kurtarma sürecine ihtiyaç duyar. Soğuk bir düzenleme kötü tasarlanmış olabilir. Bir sıcak cüzdan küçük günlük kullanımlar için uygun olabilir.

Sıcak cüzdan

Anahtarlar bir telefonda veya bilgisayarda durur.
İnternete bağlı kalır.

Anahtarlar kimde?

Ayrı bir soru

Soğuk cüzdan

Anahtarlar özel bir cihazda durur.
İnternetten uzak tutulur.

Anahtarlar kimde?

Ayrı bir soru

Öğrencilerden kurgusal bir amaç için bir araç seçmelerini isteyin, ardından bu aracın sağladığı faydayı ve getirdiği yeni riski belirtmelerini şart koşun. Onlardan gerçek varlıkları için seçim yapmalarını istemeyin.

9.14bitcoin teslim almak

Almak, fonların çıkışına izin vermese de yine de doğrulama gerektirir.

Gösterin:

  1. Kullanılacak cüzdanı açın.
  2. Şu seçeneği seçin: Al.
  3. Zincir üstü (on-chain) mi yoksa Lightning mi olduğunu ve kullanılacak ağı teyit edin.
  4. Yalnızca ödeme talebini görüntüleyin veya kopyalayın.
  5. Tutarı ve ilgili ücret düzenlemesini teyit edin.
  6. Bekleyen ödemeyi alıcı cüzdanda veya güvenilir bir görünümde doğrulayın.
  7. Şunları doğru şekilde yorumlayın: onay veya ödeme durumu.

“Gönderildi” yazan bir mesajın veya ekran görüntüsünün alındığının kanıtı olmadığını açıklayın. Alıcı, doğrulamayı kendi cüzdanında veya güvenilir bir görünümde yapmalıdır.

Al

Yöntem

Zincir üstü

Talep

bc1qnynzvt4cwlwxlsd3hsv4w3mdkhpw56zhupdqn4

Tutar

0,01 BTC

Durum

Beklemede

Yalnızca örnektir. Ödeme yapmayın.

"Gönderildi" yazan bir ekran görüntüsü kanıt değildir. Durumu buradan kontrol edin.

Uygulama: alma ekranında adım adım ilerleme

Basılı ekran görüntüleri veya bir eğitim cüzdanı kullanın. Öğrencilerden şunları isteyin:

  • alma işlevini bulmaları
  • talebin zincir üstü mü yoksa Lightning mi olduğunu belirlemeleri
  • neyin paylaşılabileceğini göstermeleri
  • neyin gizli kalması gerektiğini açıklamaları
  • varsa tutarı kontrol etmeleri ve
  • alımın nasıl doğrulanacağını belirtmeleri.

Etkinliği değerlendirme amacıyla kullanırken, güvenilir bir yargıya varabilecek kadar öğrenciyi bireysel olarak gözlemleyin.

9.15bitcoin gönderme

Durup kontrol etmeye dayalı bir sıra izleyin:

  1. Alıcıyı ve ödemenin amacını güvenilir bir kanal üzerinden doğrulayın.
  2. Uygun olduğunda güncel ödeme bilgisi isteyin.
  3. Ödemenin zincir üstü mü yoksa Lightning üzerinden mi yapılacağını ve doğru ağı teyit edin.
  4. Hedef adresi tarayın veya girin.
  5. Girdikten sonra bunu, alıcı tarafındaki güvenilir ekranla karşılaştırın.
  6. Tutarı ve birimi teyit edin.
  7. Gerekiyorsa ücreti, zamanlamayı, son geçerlilik süresini ve son özeti gözden geçirin.
  8. Süreç veya tutar size yabancıysa küçük bir deneme işlemi yapın.
  9. Yalnızca tüm bilgiler eşleştikten sonra onaylayın.
  10. Sonucu uygun cüzdanda veya işlem görünümünde doğrulayın.

Göndermeden önce

✓ Alıcı

Kime ve neden gönderdiğinizi güvenilir bir kanal üzerinden teyit edin.

✓ Ödeme yöntemi

Zincir üstü (on-chain) mi yoksa Lightning mi olduğunu teyit edin.

✓ Hedef

Güvenilir alıcı ekranıyla karşılaştırın.

✓ Tutar ve ücret

Tutarı, birimi, ücreti veya geçerlilik süresini kontrol edin.

✓ Küçük test

İşlem sizin için yeniyse önce küçük bir miktar gönderin.

✓ Onaylayın

Yalnızca her şey eşleştiğinde onaylayın.

Bir şey farklı mı, acil gibi mi hissettiriyor veya kurtarma bilgilerinizi mi istiyor? Durun ve doğrulayın. Gönderdikten sonra sonucu kontrol edin.

Öğrencilere, alıcı hedef adresi beklenmedik şekilde değiştirirse, doğrulama yapılmasını engellemeye çalışırsa, aciliyet havası yaratırsa veya kurtarma bilgilerini isterse durmalarını öğretin.

Etkinlik: pano değiştirme saldırısı

Öğrencilere amaçlanan adresin yazılı olduğu bir kart ve uyuşmazlık içeren, yapıştırılmış adresin göründüğü bir ekran verin. Doğru sonuç, işlemi tamamlamak değil, uyuşmazlığı fark edip durmaktır.

Senaryoyu değiştirin:

  • Yalnızca ortadaki kısım farklıdır.
  • Bir destek mesajı, değişikliğin normal olduğunu söyler.
  • Alıcı, ödemenin acil olduğunu iddia eder.
  • QR kod ile yazılı adres birbirini tutmaz.

Hedef adresi hangi bağımsız kanalın doğrulayabileceğini sorun.

9.16Ücretler, Onaylar ve Kesinlik

Zincir üstü (on-chain) ücretin esas olarak işlem verisine ve blok alanı talebine dayandığını, yalnızca gönderilen değere dayanmadığını açıklayın. Cüzdan tahminleri hatalı olabilir veya güncelliğini yitirebilir.

Bir işlem:

  • şu durumdadır: onaylanmamış — yayınlandıktan sonra ve geçerli bir bloğa dahil edilmeden önce
  • ilk onayını, geçerli bir bloğa dahil edildiğinde alır; ve
  • o geçmişin üzerine ek geçerli bloklar eklendikçe kesinleşmeye dair daha fazla güven kazanır.

Onaylar yanlış bir hedef adresi düzeltmez, bir dolandırıcılığı geri almaz, alıcının kimliğini kanıtlamaz veya istenmeyen bir satın alımı uygun hâle getirmez.

Her değer ve risk için uygun tek bir onay sayısı yoktur. Evrensel bir sayı yerine akıl yürütmeyi öğretin.

9.17Blok Gezginleri ve Doğrulama

Bir blok gezgini, Bitcoin'in kuralları üzerinde bir otorite değil, kamuya açık Bitcoin bilgilerine erişim sağlayan bir arayüzdür.

Önceden hazırlanmış bir txid kullanarak şunları gösterin:

  • işlem durumu
  • başlangıç düzeyinde girdiler ve çıktılar
  • tutar ve ücret gösterimi
  • bloğa dahil edilme ve onay sayısı ve
  • kamuya açık hâle gelen bilgiler.

Bekleyen havuz

Bir blok bekleniyor

Blok N

1 onay

Blok N+1

2 onay

Blok N+2

3 onay

Blok N+3

4 onay

Ardından şunları sorun:

  • Gezgin neleri gösterebilir?
  • Yasal kimlik, amaç, dürüstlük veya sahiplik hakkında neleri kanıtlayamaz?
  • Gezgini işleten taraf, yapılan aramadan hangi bilgileri öğrenir?
  • Yerel bir düğüm, güven ve gizlilik ilişkisini nasıl değiştirir?

Öğrencilerle ilişkilendirilebilecek veriler içeren canlı aramalardan kaçının.

9.18Dolandırıcılığı Tanıma ve Güvenli Tepki

Marka listesi yerine örüntüleri öğretin:

  • destek ekibi, eğitmen, arkadaş, tanınmış kişi veya yetkili kılığına girme
  • aciliyet ve baskı
  • garantili veya olağandışı derecede kolay getiriler
  • önce ödeme gerektiren hediye kampanyaları
  • kelimeleri, anahtarları, uzaktan erişimi veya peşin ücret talep eden kurtarma teklifleri
  • sahte cüzdan uygulamaları ve güncellemeleri
  • oltalama (phishing) alan adları, reklamlar veya doğrudan mesaj bağlantıları
  • ilişki veya romantik manipülasyon
  • adres değiştirme ve
  • gizlilik talepleri.

Varsayılan yanıtı kullanın:

Durun. Hiçbir şey paylaşmayın. Hiçbir şey göndermeyin. İletişim kanalını kapatın. Bilinen bir kaynak üzerinden bağımsız olarak doğrulayın. Gizli bilgilerinizi açıklamadan yardım isteyin.

Aciliyet

Kimliğe bürünme

Değiştirilmiş hedef adres

Garantili getiri

Gizli bilgi talepleri

Etkinlik: dolandırıcılık istasyonları

Sınıfın çeşitli yerlerine kısa, kurgusal senaryolar yerleştirin. Her istasyonda öğrenciler şunları not eder:

  • uyarı işareti
  • hangi bilgilerin veya paranın risk altında olduğu
  • verilmesi gereken anlık güvenli yanıt
  • bağımsız bir doğrulama yolu ve
  • ne zaman yardım istenmesi gerektiği.

Bariz bir yazım hatası içermeyen, meşru görünümlü bir mesaj da ekleyin. Dolandırıcılıklar, yalnızca profesyonellikten uzak göründükleri için kolayca fark edilebilirmiş gibi öğretilmemelidir.

Kaynaklar

9.19Edinme ve takas: farkındalık, finansal tavsiye değil

Öğrenci bir öneri almamalı, olası yolları karşılaştırmalıdır.

Karşılaştırın:

  • bitcoin kazanmak
  • doğrudan eşten eşe takas
  • merkezi bir borsa veya aracı kurum
  • bir ATM veya kiosk
  • bir satıcı, bağış, iade veya havale yoluyla almak ve
  • bitcoin ile itibari para arasında dönüşüm yapan bir hizmet.

Her yol için şunları sorun:

  • Sonuçta alınan toplam tutar, fiyat, makas ve ücretler düşüldükten sonra ne kadardır?
  • Takastan önce ve sonra bitcoin'in kontrolü kimdedir?
  • Hangi kimlik verileri toplanıyor?
  • İtibari para tarafındaki işlem geri alınabilir mi?
  • Alınan bitcoin, öz saklamaya çekilebilir mi?
  • Hangi karşı taraf ve dolandırıcılık riskleri var?
  • Hangi fiziksel güvenlik riskleri var?
  • Hangi yerel yasa, vergi veya bildirim kuralları geçerli olabilir?
Bitcoin edinmek isteyen bir kişi

Kazanma

Yaptığınız iş karşılığında ödeme alın.

Eşten eşe

Yüz yüze nakit karşılığında takas edin.

Borsa

Bir hizmet sağlayıcıdan satın alın.

ATM

Bir makineden satın alın.
Kendi kendine saklama veya emanetçi bakiyesi

Standart kimlik bilgilerini daha az toplayan ya da hiç toplamayan bir yol için tutarlı biçimde no-KYC terimini kullanın. Şunu ima etmeyin: no-KYC yaklaşımı dolandırıcılık, hukuki, karşı taraf veya fiziksel riskleri ortadan kaldırmaz. Yerel yasalardan kaçınmayı tavsiye etmeyin.

9.20Zincir üstü ve Lightning ödemeleri

Ödeme yolunu saklamadan (custody) ayıran bir karşılaştırma kullanın.

SoruZincir üstü (on-chain)Lightning
Mutabakat nerede kaydedilir?Doğrudan Bitcoin'in blok zincirindeÖdeme güncellemeleri Bitcoin'in üzerine kurulu bir ağ aracılığıyla gerçekleşir; kanallar nihayetinde Bitcoin'e dayanır
Yeni başlayanlar için yaygın alma bilgisiZincir üstü adresFatura (invoice), desteklenen Lightning adresi veya onaylanmış başka bir talep türü
Tipik kullanımTemel katman mutabakatı, genellikle daha büyük veya daha seyrek transferlerYerel araçların ve likiditenin desteklediği yerlerde genellikle küçük veya sık ödemeler
Zamanlamaİlk onay, işlemin bir bloğa dahil edilmesine bağlıdırGenellikle hızlıdır, ancak ödemeler başarısız olabilir
Ücretler ve kapasiteİşlem verisine ve blok alanı talebine bağlıdırCüzdana, rotaya, likiditeye, hizmete ve ödeme koşullarına bağlıdır
SaklamaEmanetçi veya kendi kendine saklamalı olabilirEmanetçi veya kendi kendine saklamalı olabilir
Yeni başlayanlar için temel kontrolDoğru adres, ağ, tutar, ücret ve onayDoğru fatura veya hedef, tutar, son geçerlilik süresi, ücret ve ödeme sonucu

Lightning ayrı bir coin değildir. Başarılı bir Lightning ödemesi, cüzdanın daha büyük bir bakiye için güvenli olduğunu kanıtlamaz. Kanal işletimi, yönlendirme altyapısı ve likidite yönetimi, İleri Düzey Öğrenme konularıdır ve Bitcoin Diploması kapsamı dışında kalır.

Zincir üstü

Doğrudan Bitcoin'in blok zincirine kaydedilir

Lightning

Bitcoin üzerine kurulu bir ödeme ağı

9.21Destekli ilk erişim

C6.1, C6 kapsamında yer alan bir yeterlilik ölçütüdür. Öğrenci, onaylanmış düşük riskli veya simüle edilmiş bir ortamda bitcoin'e erişim sağlar, bitcoin alır ya da alımı güvenli bir şekilde simüle eder ve gözlemlenen cüzdan, ödeme ve doğrulama performansının bir parçası olarak ilgili bilgileri kontrol eder.

İzlenecek yolu dikkatle planlayın:

  1. Ortamın emanetçi (custodial), öz saklamalı (self-custodial), simüle edilmiş, test ağı (testnet) veya gerçek düşük riskli bir ortam olup olmadığını belirtin.
  2. İlk erişim sürecinin tamamını gösterin.
  3. Hesap, kimlik, kurtarma, ağ veya hizmetle ilgili her türlü bağımlılığı açıklayın.
  4. Öğrenciden hazırlanan ortamı açmasını veya bu ortama erişmesini isteyin.
  5. Öğrenciden alım bilgilerini bulmasını ve doğrulamasını isteyin.
  6. Alımı tamamlayın veya simüle edin.
  7. Öğrenciden bakiyeyi veya ödeme durumunu doğrulamasını ve bu kanıtın ne anlama geldiğini açıklamasını isteyin.
  8. Öğrenciden kurtarma yolunu ve durma koşullarını belirlemesini isteyin.

Öğrencilerden bitcoin satın almalarını istemeyin. Değerlendirme varyantı izin verdiğinde, önceden hazırlanmış bir eğitim bakiyesi, eğitmen tarafından sağlanan düşük riskli bir alım, bir test ortamı veya onaylanmış bir simülasyon yeterliliği karşılayabilir.

9.22Bütünleşik Modül 3 Uygulama Parkuru

İstasyonları, öğrenciler her bir süreci gördükten sonra kullanın.

İstasyonÖğrenci göreviGüvenlik odağı
1. Cüzdan ve saklamaAnahtarları kimin kontrol ettiğini belirleyin ve alma işlevini bulunSaklamanın kimde olduğunu “cüzdan” kelimesinden çıkarmayın
2. Açık mı gizli miÖdeme ve kurtarma bilgilerini sınıflandırınGerçek gizli bilgileri asla açığa çıkarmayın
3. AlmaÖnceden hazırlanmış bir talep oluşturun veya bulun ve ödeme yolunu belirleyinYalnızca alma bilgilerini paylaşın
4. GöndermeAlıcıyı, ağı, hedefi, tutarı, birimi, ücreti ve son özeti doğrulayınHerhangi bir uyuşmazlıkta durun
5. KurtarmaÖnceden hazırlanmış bir kurtarmaya hazırlık görevini sıralayın veya uygulayınGizlilik içinde çalışın; içinde fon bulunan gerçek bir seed kullanmayın
6. Blok gezginiÖnceden hazırlanmış işlem durumunu ve açık verileri okuyunBlok gezgininin gizlilik yönlerini ve sınırlarını tanıyın
7. DolandırıcılıkAcil bir destek veya adres değişikliği talebine yanıt verinDurun ve bağımsız olarak doğrulayın
8. Yolİki yerel edinme veya ödeme yolunu karşılaştırınTavsiye veya öneri yok

Kesin görevler, varyantlar, ölçütler ve kayıtlar onaylanmadıkça istasyonları resmî değerlendirme olarak kullanmayın.

1. Cüzdan ve saklama

2. Açık mı, gizli mi

3. Alma

4. Gönderme

5. Kurtarma

6. Blok gezgini

7. Dolandırıcılık

8. Öğrenme yolu

9.23Yaygın yanılgılar ve yanıtlar

Yanlış kanıYeni başlayanlar için güvenli düzeltmeKontrol sorusu
Bitcoin, cüzdan uygulamasında saklanır.Bitcoin, paylaşılan defterde kayıtlıdır; cüzdan ise anahtarları ve işlem bilgilerini yönetir.Telefon bozulsaydı geriye ne kalırdı?
Adres gizli bir paroladır.Adres, herkese açık bir alım bilgisidir; ancak kimlikle ilişkilendirilmesi gizliliği azaltabilir.Harcamaya hangi bilgi yetki verir?
Cüzdan taradığı için her QR kodu güvenlidir.Bir QR kodu yanlış bir hedefi veya talebi içerebilir. Alıcıyı, ödeme yolunu, tutarı ve son ekranı doğrulayın.Taramadan sonra neleri karşılaştırırsınız?
Bir adresi paylaşmak, başkasının harcama yapmasına olanak tanır.Harcama yapmak normalde özel anahtarı gerektirir. Yine de bir adresi paylaşmak işlemler arasındaki ilişkileri açığa çıkarabilir.Hangi gizlilik riski devam eder?
Kurtarma ifadesi sıradan bir paroladır.Birçok cüzdan için tam kurtarma erişimi demektir. Ona sahip olan herkes anahtarları yeniden oluşturabilir.Meşru bir destek ekibi buna hiç ihtiyaç duyar mı?
Eğitmen, kurtarma ifadesi yedeğimi kontrol etmelidir.Eğitmen, kelimeleri görmeden güvenli süreci gözlemleyebilir.Gizliliği koruyarak hazır olduğunuzu nasıl kanıtlayabilirsiniz?
Her cüzdan kendi kendine saklamalıdır.Cüzdan olarak adlandırılan bazı uygulamalar, anahtarları kullanıcı adına tutar.Para çekmeyi kim onaylar ve kurtarmayı kim kontrol eder?
Donanım cüzdanı yedekleme riskini ortadan kaldırır.Cihaz anahtarları izole eder, ancak kurtarma yine de korunan bir yedeğe ve doğru kullanıma bağlıdır.Cihaz bozulursa ne olur?
Tek bir onay her ödemeyi güvenli kılar.Onaylar, kesinleşme geçmişini güçlendirir; yanlış bir hedefi veya dolandırıcılığı düzeltmez.Onaydan önce hangi kontroller yapılmalıdır?
Blok gezgini Bitcoin'in kendisidir.Herkese açık verilere erişim sağlayan üçüncü taraf bir arayüzdür.Bir düğüm hangi daha güçlü doğrulamayı sağlayabilir?
Ücretler esas olarak gönderilen bitcoin miktarına bağlıdır.Zincir üstü ücretler esas olarak işlem verisine ve blok alanına olan talebe bağlıdır.Küçük tutarlı bir ödemenin ücreti yine de yüksek olabilir mi?
Lightning her zaman kendi kendine saklama ve ücretsizlik anlamına gelir.Lightning cüzdanları emanetçi ya da kendi kendine saklamalı olabilir; yönlendirme, hizmet veya likidite koşulları ücretlere ve başarısız işlemlere yol açabilir.Hangi iki ayrı soruyu sormalısınız?
KYC her zaman güvenlidir ya da KYC'siz yol her zaman güvenlidir.Her yol; kimlik, destek, karşı taraf, dolandırıcılık, hukuki ve gizlilik riskleri arasında bir takas içerir.Hangi risk azalır, hangisi eklenir?

9.24Modül 3 uygulama kanıtları

Uygulamalı değerlendirmede, öğrencinin ilgili etkinliği güvenli bir şekilde tamamlayıp tamamlayamadığını ve aşağıdakileri yapıp yapamadığını gözlemleyin:

  • hazırlanmış ortamı açmak veya bu ortama güvenli bir şekilde erişmek
  • ilgisiz bilgileri açığa çıkarmadan gezinmek
  • söz konusu saklama modelini belirlemek
  • alma bilgilerini gizli bilgilerden ayırt etmek
  • amaçlanan ödeme yolunu ve ağı seçmek
  • bir adresi veya faturayı bulmak ve doğrulamak
  • duruma göre alıcıyı, tutarı, birimi, ücreti, son geçerlilik süresini ve son özeti kontrol etmek
  • bir alma veya gönderme akışını tamamlamak ya da güvenli bir şekilde simüle etmek
  • beklemede, onaylandı, başarısız veya alındı durumlarını yorumlamak
  • kurtarmaya hazırlık görevi boyunca kurtarma bilgilerini korumak
  • açığa çıkma, uyuşmazlık, kimlik taklidi, aciliyet baskısı veya dolandırıcılık durumlarına güvenli bir şekilde yanıt vermek
  • önemli kontrollerin nedenini açıklamak ve
  • süreç kendi yetkinliğini aştığında durmak veya yardım istemek.

Güvenlik açısından kritik davranışlar ortalamayla telafi edilemez. Kurtarma bilgilerini ifşa etmek, bilinen bir uyuşmazlığı onaylamak, açıkça görülen bir dolandırıcılığa rağmen devam etmek veya zorunlu bir doğrulamayı atlamak, odaklı bir telafi çalışması ve yeniden değerlendirme yapılana kadar Henüz değil sonucunu doğurur.

9.25Tekrar ve Modül 4'e Geçiş

Bütünleşik bir senaryo kullanın. Bir öğrenci veya öğrenci çifti şunları yapmalıdır:

  1. hazırlanmış bir cüzdanın saklama modelini belirlemek.
  2. alma bilgilerini bulmak.
  3. zincir üstü (on-chain) işlemleri Lightning'den ayırt etmek.
  4. bir gönderim hazırlamak ve değiştirilmiş bir hedef adresi fark etmek.
  5. hazırlanmış bir ödeme durumunu okumak.
  6. sahte bir destek talebine yanıt vermek ve
  7. kelimeleri açıklamadan kurtarmaya hazır olma durumunu anlatmak.

Şunu sorun:

Doğrudan kontrol kullanıcıdan neler gerektirir ve güvenli bir süreç izlendikten sonra bile hangi riskler devam eder?

Ardından Modül 3 Öğrenci Kılavuzu'ndaki kapanış sorusunu kullanın. Yukarıdaki hafif modül kapanışı değerlendirme yönergelerine uyarak yanıtı gizli veya isteğe bağlı tutun.

Geçiş:

Modül 4, bu araçların ve sorumlulukların bu topluluktaki gerçek bir ihtiyacı karşılayıp karşılamadığını sorgular. Yanıt evet, hayır veya yalnızca belirli koşullar altında olabilir.

↑ İçindekilere dönün