Mô-đun 3 / 6

Tương tự và kỹ thuật số

3.1Tổng quan

Lời nói đầu

Chương này khuyến khích học sinh quan sát các công cụ xung quanh với tinh thần tò mò, ham tìm hiểu. Qua việc so sánh công nghệ tương tự và công nghệ số, người học sẽ thấy rằng sự đổi mới đáp ứng nhu cầu của con người, đi kèm với những đánh đổi và không ngừng thay đổi cách chúng ta giao tiếp, sáng tạo và giải quyết vấn đề.

Mục tiêu tổng quát

  • Nhận biết và so sánh công nghệ tương tự và công nghệ số.
  • Thảo luận về cách những lợi ích và đánh đổi khi sử dụng một công cụ ảnh hưởng đến lựa chọn của con người.
  • Vận dụng khả năng sáng tạo và giao tiếp rõ ràng để hình dung các giải pháp cho tương lai.

Những điều đáng mong đợi

Học sinh sẽ ghép cặp các công nghệ cũ và mới, di chuyển đến vị trí tương ứng để thể hiện lựa chọn và giải thích sở thích của mình, sau đó hình dung và trình bày ý tưởng về một phát minh cho tương lai. Các nhà giáo dục có thể mong đợi những cuộc tranh luận sôi nổi, những mối liên hệ bất ngờ với gia đình và những cách giải quyết vấn đề sáng tạo bắt nguồn từ trải nghiệm hằng ngày của học sinh.

Vì sao nội dung này quan trọng đối với Bitcoin

Bitcoin là một dạng tiền kỹ thuật số, vì vậy việc hiểu sự khác biệt giữa các hệ thống vật lý và hệ thống số giúp người học đặt ra những câu hỏi sâu sắc hơn về cách thông tin và giá trị được luân chuyển. Việc tiếp cận những ý tưởng này từ nhỏ giúp các em xây dựng sự tự tin để xem xét công nghệ mới với tư duy phản biện, nhận thức được tiềm năng của chúng và cân nhắc những trách nhiệm đi kèm khi sử dụng.

3.2Thời tôi ngày trước

Loại hoạt độngGhép nốiThủ công sáng tạoThảo luận
Thời lượng20 phút
Hình thức tham giaCả lớpTheo cặpCá nhân
Mô tả

Học sinh ghép các công nghệ tương tự trước đây với các công nghệ số tương đương hiện đại. Thông qua hoạt động ghép hình, tô màu và thảo luận, học sinh khám phá cách các công cụ phát triển theo thời gian và cách sự đổi mới làm thay đổi cách con người sống, làm việc và giao tiếp. Hoạt động này bước đầu giúp học sinh nhận thức về tiến bộ công nghệ và sự thay đổi theo thời gian.

Mục tiêu

Kết quả học tập

Sau khi hoàn thành hoạt động này, học sinh sẽ:

  • Nhận biết các ví dụ về công nghệ tương tự và công nghệ số
  • Hiểu rằng công nghệ thay đổi theo thời gian
  • Nhận thức rằng đổi mới là một quá trình cải tiến và thích ứng
  • Suy ngẫm về cách công nghệ ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày

Mục tiêu theo cách diễn đạt của học sinh

  •  “Ghép công nghệ cũ với công nghệ mới và xem mọi thứ đã thay đổi như thế nào.”
Tài liệu
  • Phiếu bài tập ghép hình đã in (Xem Phụ lục A)
  • Bút chì màu hoặc sáp màu
  • Một đồ vật sử dụng công nghệ tương tự hoặc một bức ảnh lớn để mở đầu cuộc thảo luận (ví dụ: máy đánh chữ, băng VHS hoặc điện thoại quay số)
  • Bảng trắng hoặc bảng phấn
  • Đồ dùng trực quan hoặc bài trình chiếu
  • Nên có thêm: Đồ dùng trực quan (Xem Phụ lục B)
  • Nên có thêm: Đồng hồ bấm giờ

Thiết lập

  • Trưng bày hình ảnh các công nghệ trước đây và đặt một phiếu bài tập cùng dụng cụ tô màu tại mỗi chỗ học.

Quy trình

Bước 1: Mở đầu bài học

2–3 phút

  1. Giới thiệu một công cụ cũ, chẳng hạn như máy đánh chữ hoặc băng VHS, và hỏi ngày nay mọi người dùng gì để thay thế. Giới thiệu các khái niệm tương tự, số, công nghệ, đổi mới và phát triển; giải thích rằng học sinh sẽ ghép các công cụ cũ với các công cụ hiện đại tương ứng.
Bước 2: Hoạt động

10 phút

Chuẩn bị
  1. Phát cho mỗi học sinh một phiếu bài tập ghép hình (Phụ lục A).
Làm mẫu
  1. Ghép mẫu một cặp và giải thích.
Thực hiện
  1. Học sinh ghép các cặp, tô màu những công cụ đã sử dụng và khoanh tròn những công cụ có ở nhà. Hỗ trợ học sinh nhận biết những đồ vật chưa quen thuộc.
Kiểm tra
  1. Kiểm tra các cặp đã ghép; dùng hình ảnh để làm rõ những điểm học sinh thường nhầm lẫn.
Bước 3: Tổng kết
  1. Thu bài và củng cố ý rằng công nghệ thay đổi trong quá trình con người giải quyết các vấn đề.

Điểm chính

  • So sánh công nghệ tương tự và công nghệ số để thấy công nghệ thay đổi như thế nào theo thời gian.

Câu hỏi thảo luận

3-5 phút

  1. Tập hợp cả lớp để thảo luận.
  2. Hỏi: “Theo các bạn, công nghệ cũ nào thú vị nhất?”
  3. Hỏi: “Các bạn sử dụng công nghệ mới nào nhiều nhất?”
  4. Hỏi: “Các công nghệ mới hơn có phải lúc nào cũng tốt hơn không?”
  5. Chia sẻ theo cặp (không bắt buộc): học sinh kể với bạn bên cạnh về một cặp ghép mà mình thấy bất ngờ.

Ghi chú

Quản lý lớp học
  • Chuẩn bị trước các vật dụng để tránh gián đoạn
  • Khuyến khích những học sinh hoàn thành sớm tô màu cẩn thận và suy ngẫm
Hoạt động mở rộng và tận dụng thời gian trống
  • Phỏng vấn cha mẹ hoặc ông bà tại nhà về công nghệ cũ
  • Sáng tạo và vẽ một phiên bản tương lai của một công cụ
  • Xem các video ngắn minh họa cách sử dụng những công nghệ trước đây
Điều chỉnh theo đối tượng học sinh
  • Học sinh nhỏ tuổi hơn: hướng dẫn ghép hình bằng hình ảnh trên bảng
  • Hỗ trợ người học tiếng Anh/Khả năng tiếp cận: hình ảnh, ngôn ngữ đơn giản, hỗ trợ từ bạn học
  • An toàn: hoạt động tại chỗ ngồi, hạn chế di chuyển
Bài tập gợi ý

Hãy hỏi cha mẹ hoặc người chăm sóc về một công nghệ mà họ từng sử dụng khi còn trẻ. So sánh công nghệ đó với phiên bản mọi người sử dụng ngày nay.

3.3Bỏ phiếu bằng đôi chân

Loại hoạt độngTranh luậnHọc tập qua trải nghiệm
Thời lượng20–25 phút
Hình thức tham giaCả lớp
Mô tả

Học sinh di chuyển đến các vị trí trong lớp để thể hiện mình thích công nghệ cũ hay mới hơn. Thông qua việc di chuyển, tranh luận và giải thích lựa chọn, học sinh so sánh các công cụ tương tự và kỹ thuật số, cân nhắc những đánh đổi và thực hành bày tỏ ý kiến khác biệt một cách tôn trọng. Hoạt động củng cố kiến thức đã học về sự phát triển của công nghệ, đồng thời tăng mức độ tham gia thông qua vận động.

Mục tiêu

Kết quả học tập

Sau hoạt động này, học sinh sẽ có thể:

  • So sánh công nghệ cũ và mới, đồng thời giải thích sở thích của mình
  • Xác định ưu điểm và nhược điểm của các công cụ khác nhau
  • Thực hành bày tỏ ý kiến và lắng nghe người khác
  • Tham gia thảo luận mang tính hợp tác thông qua vận động và tranh luận

Mục tiêu theo cách diễn đạt của học sinh

  •  “Thể hiện em thích công nghệ nào hơn và giải thích lý do.”
Tài liệu
  • Phiếu bài tập nối cặp Công nghệ tương tự và kỹ thuật số đã hoàn thành (Xem 3.2 - Sự phát triển của công nghệ)
  • Ba biển phân khu hoặc dấu đánh dấu trên sàn ghi CŨ, GIỮA và MỚI
  • Hạt cườm hoặc ngôi sao để thưởng khi tranh luận (không bắt buộc)
  • Giấy khổ lớn làm áp phích và bút dạ (không bắt buộc)
  • Không gian trống trong lớp để di chuyển
  • Nên có: Đồng hồ bấm giờ hoặc chuông để báo chuyển hoạt động

Thiết lập

  • Dọn một khu vực an toàn để di chuyển và đánh dấu ba khu: CŨ, GIỮA và MỚI.
  • Chuẩn bị sẵn các phiếu bài tập đã hoàn thành và đồng hồ bấm giờ hoặc tín hiệu chuyển hoạt động.

Quy trình

Bước 1: Chuẩn bị bài học

3–5 phút

  1. Yêu cầu học sinh lấy phiếu bài tập Công nghệ tương tự và kỹ thuật số đã hoàn thành và xem lại nhanh. Giải thích: “Bây giờ chúng ta sẽ chia sẻ ý kiến về công nghệ cũ và mới”, đồng thời nhấn mạnh rằng không có câu trả lời đúng hay sai.
  2. Thảo luận xem công nghệ mới có phải lúc nào cũng tốt hơn hay không. Dùng một cặp ví dụ—chẳng hạn máy đánh chữ và máy tính xách tay hoặc xe ngựa và ô tô—để hỏi mỗi lựa chọn làm tốt điều gì, việc nâng cấp có thể làm mất đi điều gì và ban đầu học sinh thích lựa chọn nào hơn.
Bước 2: Hoạt động

10-15 phút

Bố trí
  1. Phân chia ba khu vực—CŨ, GIỮA và MỚI—đồng thời bảo đảm ranh giới và quy tắc di chuyển đều rõ ràng.
Làm mẫu
  1. Dùng một ví dụ đơn giản như thư tay và thư điện tử để làm mẫu cách di chuyển về một phía, đưa ra lời giải thích ngắn gọn và lắng nghe ý kiến khác biệt một cách tôn trọng.
Tiến hành
  1. Đọc một cặp công nghệ, đếm ngược rồi hô “BẮT ĐẦU”. Học sinh di chuyển đến khu CŨ, MỚI hoặc GIỮA tùy theo sở thích.
  2. Mời một hoặc hai học sinh ở mỗi phía giải thích lựa chọn, khuyến khích các em đưa ra lý lẽ và bày tỏ ý kiến khác biệt một cách tôn trọng, sau đó cho tất cả trở về khu GIỮA. Lặp lại với bốn đến sáu cặp công nghệ, hoặc tiếp tục khi học sinh vẫn còn hào hứng tham gia.
Kiểm tra nhanh
  1. Quan sát xem học sinh có thể đưa ra lý do thay vì chỉ đơn thuần nói mình thích gì hay không.
  2. Tạm dừng để làm rõ những hiểu lầm về công nghệ khi cần.
Suy ngẫm
  • Hỏi xem có học sinh nào thay đổi ý kiến sau khi nghe người khác chia sẻ hay không.
  • Hỏi cặp công nghệ nào khiến các em khó lựa chọn nhất.
  • Nhấn mạnh rằng những sở thích khác nhau vẫn có thể hợp lý.
Bước 3: Tổng kết

2 phút

  1. Yêu cầu học sinh trở về chỗ ngồi, thu dọn các biển và sắp xếp lại lớp học. Cảm ơn các em đã tham gia một cách tôn trọng và nhấn mạnh: “Mỗi công nghệ đều có thời điểm và hoàn cảnh sử dụng phù hợp; điều quan trọng là cách chúng ta suy nghĩ về và sử dụng các công cụ của mình.”

Điểm chính

  • So sánh các công nghệ và giải thích sở thích cá nhân.

Câu hỏi thảo luận

3-5 phút

  • Ôn lại rằng công nghệ thay đổi theo thời gian và phục vụ những nhu cầu khác nhau.
  • Nhấn mạnh rằng cả công cụ cũ lẫn mới đều có điểm mạnh.
  • Liên hệ nội dung thảo luận với các bài học sắp tới về đổi mới và thích ứng.

Các hoạt động mở rộng không bắt buộc gồm tranh luận ngắn, trình bày lập luận theo phân công hoặc lập biểu đồ bình chọn của lớp.

Ghi chú

  • Sử dụng bài học này để nuôi dưỡng tư duy phản biện mà không phán xét
  • Cân bằng giữa niềm vui và sự tập trung - khuyến khích vận động thể chất đồng thời duy trì trật tự lớp học
  • Cân nhắc sử dụng vật thật hoặc hình ảnh in của các đồ vật để hỗ trợ học sinh học tốt qua hình ảnh
  • Hoạt động này cũng có thể dẫn dắt sang một bài học sau này về sự đổi mới, sự thay đổi theo thời gian, hoặc cách con người thích nghi với những công cụ mới
Quản lý lớp học
  • Yêu cầu học sinh di chuyển an toàn và tuân thủ giới hạn khu vực rõ ràng
  • Chú ý đến những học sinh ít nói và mời các em phát biểu
Hoạt động mở rộng và hoạt động tận dụng thời gian trống
  • Biểu đồ cột trực quan thể hiện sở thích của cả lớp
  • Viết nhật ký suy ngẫm về công nghệ yêu thích
  • Thay vì để học sinh tự chọn, hãy chỉ định cho các em một công nghệ để đưa ra lập luận ủng hộ
  • Tạo biểu đồ cột hoặc áp phích cho cả lớp
Dạy học phân hóa
  • Học sinh nhỏ tuổi hơn: ít lượt hơn và giải thích đơn giản hơn.
  • Học sinh lớn tuổi hơn: Mời 1–2 em tình nguyện ở mỗi bên “bảo vệ” lựa chọn của mình
  • Hỗ trợ học sinh học tiếng Anh (ELL)/Khả năng tiếp cận: gợi ý trực quan, làm mẫu và các mẫu câu mở đầu.
  • An toàn: không chạy và có quy tắc di chuyển rõ ràng.
Bài tập gợi ý

Hãy kể với cha mẹ hoặc người chăm sóc về công nghệ cũ hơn hay mới hơn mà bạn đã chọn và lý do lựa chọn. Hãy hỏi xem họ sẽ chọn công nghệ nào.

3.4Kiến tạo tương lai

Loại hoạt độngViết sáng tạoThuyết trìnhThảo luận
Thời lượng45–60 phút
Hình thức tham giaNhóm nhỏCá nhân
Mô tả

Học sinh hình dung tương lai của công nghệ bằng cách phát minh ra một sản phẩm hoặc hệ thống mới và thuyết trình ý tưởng theo hình thức “Thương vụ bạc tỷ”. Học sinh suy ngẫm về quá trình phát triển của công nghệ, xác định những vấn đề thực tế cần giải quyết và luyện cách giải thích ý tưởng rõ ràng. Hoạt động khuyến khích sự sáng tạo, tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp, đồng thời củng cố nhận thức rằng sự đổi mới đáp ứng nhu cầu qua thời gian.

Mục tiêu

Kết quả học tập

Khi kết thúc hoạt động này, học sinh sẽ có thể:

  • Dự đoán công nghệ có thể phát triển như thế nào trong tương lai
  • Thiết kế một phát minh đơn giản để giải quyết một vấn đề
  • Giải thích cách thức và lý do phát minh của mình hoạt động
  • Luyện tập trình bày và bảo vệ một ý tưởng.

Mục tiêu theo cách diễn đạt của học sinh

  •  “Phát minh ra một công nghệ mới và thuyết phục người khác rằng đó là một ý tưởng hay.”
Tài liệu
  • Giấy trắng để phác thảo và ghi chú
  • Bút chì, bút sáp màu hoặc bút dạ
  • Bảng trắng hoặc khu vực treo áp phích
  • Nếu có thì tốt: Mẫu thuyết trình ý tưởng (Xem Phụ lục A)
  • Nếu có thì tốt: Hình ảnh hoặc thẻ gợi ý về những phát minh đã thành công, thất bại hoặc vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu
  • Nếu có thì tốt: Đồng hồ bấm giờ cho các bài thuyết trình ý tưởng

Thiết lập

  • Bố trí khu vực làm việc nhóm hướng về khu vực thuyết trình.
  • Chia bảng thành các phần dành cho công nghệ trong quá khứ, hiện tại và mới nổi; cài đặt đồng hồ bấm giờ cho phần thuyết trình ý tưởng.

Quy trình

Bước 1: Chuẩn bị bài học

5-10 phút

  1. Cho học sinh xem hoặc mô tả những phát minh đã thành công và thất bại, rồi thảo luận ngắn gọn về lý do.
  2. Giới thiệu một vài công nghệ mới nổi, hỏi học sinh điều gì có thể xảy ra tiếp theo và giải thích rằng các em sẽ trở thành những nhà phát minh dự đoán tương lai.
Bước 2: Hoạt động

30-40 phút

Chuẩn bị
  1. Giải thích hình thức “Thương vụ bạc tỷ”: học sinh sẽ tạo ra một phát minh, sau đó thuyết trình để giới thiệu đó là gì, phát minh giải quyết vấn đề nào và vì sao nó quan trọng. Phân công học sinh làm việc cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ.
Làm mẫu
  1. Đưa ra một ví dụ đơn giản, chẳng hạn như một chiếc ba lô sạc thiết bị bằng chuyển động, rồi làm mẫu một bài thuyết trình ngắn nêu rõ vấn đề cần giải quyết, giải pháp và lợi ích.
Thực hiện
  1. Học sinh động não để xác định một vấn đề, thiết kế một phát minh nhằm giải quyết vấn đề đó, rồi phác thảo và ghi lại các ý chính cho bài thuyết trình.
  2. Các nhóm tập giải thích ý tưởng và trình bày một bài thuyết trình ngắn trước giáo viên hoặc cả lớp.
Kiểm tra tiến độ
  1. Đi quanh lớp trong lúc học sinh lập kế hoạch để bảo đảm các ý tưởng rõ ràng và thực tế.
  2. Đặt các câu hỏi gợi mở như “Ai sẽ sử dụng sản phẩm này?” và “Vì sao sản phẩm này tốt hơn những gì đang có?”
Suy ngẫm
  • Sau các bài thuyết trình, hỏi học sinh những phát minh nào khiến các em thấy thú vị nhất.
  • Hỏi học sinh những vấn đề nào có vẻ cần được giải quyết nhất.
  • Hỏi học sinh điều gì làm cho một bài thuyết trình ý tưởng trở nên thuyết phục.
Bước 3: Tổng kết
  1. Thu lại các bản phác thảo và vật liệu, sắp xếp lại phòng học, đồng thời cảm ơn học sinh vì sự sáng tạo và nỗ lực của các em. Nhấn mạnh: “Mọi phát minh đều bắt đầu từ một ý tưởng mà ai đó đã đủ can đảm để chia sẻ.”

Điểm chính

  • Thiết kế và trình bày một phát minh giúp giải quyết một vấn đề.

Câu hỏi thảo luận

5-10 phút

  1. Ôn lại kiến thức rằng công nghệ phát triển để giải quyết các vấn đề.
  2. Thảo luận về việc theo thời gian, các dự đoán có thể được chứng minh là đúng hoặc sai.
  3. Liên hệ với sự đổi mới trong thực tế và cách các ý tưởng được cải thiện thông qua phản hồi.

Ghi chú

Quản lý lớp học
  • Duy trì thời lượng thống nhất cho các bài thuyết trình ý tưởng.
  • Khuyến khích học sinh lắng nghe và đặt câu hỏi với thái độ tôn trọng.
Hoạt động mở rộng & Hoạt động tận dụng thời gian trống
  • Chuyển bài thuyết trình ý tưởng thành một bài tập viết.
  • Bổ sung các hạng mục bình chọn như hữu ích nhất, sáng tạo nhất hoặc thực tế nhất.
Phân hóa hoạt động học tập
  • Học sinh nhỏ tuổi hơn: tập trung vào vẽ và giải thích đơn giản.
  • Hỗ trợ người học tiếng Anh/khả năng tiếp cận: hỗ trợ bằng hình ảnh, trình bày ý tưởng cùng bạn học.
  • An toàn: hoạt động tại chỗ ngồi, không yêu cầu chế tạo mô hình thực tế.
Bài tập gợi ý

Hãy giới thiệu phát minh của mình với cha mẹ hoặc người chăm sóc. Giải thích vấn đề mà phát minh giải quyết và hỏi xem họ muốn phát minh ra điều gì.

↑ Quay lại mục lục