Yawancin mutane ba sa taɓa tsayawa su yi tunani game da kuɗi.

Ba batun samun kuɗi ko kashe su ba ne, sai dai yin tunani da gaske game da abin da kuɗi suke da yadda suke aiki.

Muna amfani da kuɗi kowace rana, amma da wuya mu tambayi yadda suke aiki.

Kafin ku ci gaba da karatu, ku ɗauki ɗan lokaci ku yi tunani a kan tambayoyi biyar. Ku rubuta gajeriyar amsa ga kowace idan za ku iya:

1. Me ya sa mutane suke buƙatar kuɗi?
2. Me ke sa wani abu ya zama kuɗi?
3. Wa zai iya ƙirƙira ko sarrafa kuɗin da kuke amfani da su?
4. Me ya sa kuɗin da kuke amfani da su suke da daraja?
5. Shin kuɗinku suna sayen adadin kayayyaki iri ɗaya a yau kamar yadda suke saya a da?

Ku adana amsoshinku. Ku koma gare su a ƙarshen karatun. Wannan jagorar na iya ƙarfafa wasu daga cikin ra'ayoyinku, ta kuma sauya wasu.

Yayin da kuke karatu, ku lura da bambancin da ke tsakanin tabbatacciyar magana da ra'ayi. "Ana karɓar wannan takardar kuɗi wajen biyan haraji" magana ce da za a iya bincika a tabbatar da ita. "Wannan shi ne mafi kyawun nau'in kuɗi" kuwa hukunci ne da ke buƙatar ma'aunai da hujjoji.

An gina wannan jagorar a kan tambayoyi shida: me ya sa kuɗi suke da muhimmanci, mene ne kuɗi, waɗanne matsaloli za su iya tasowa game da su, mene ne Bitcoin, yadda za a yi amfani da shi cikin aminci, da abin da zai biyo baya.

An tanade ta ne don ilimantarwa kawai. Ba ta bayar da shawara kan harkokin kuɗi, saka jari, shari'a, ko haraji, kuma ba ta gaya muku ku saya, ku sayar, ko ku ci gaba da riƙe wani abu ba.

Kuɗi kayan aikin musaya ne.

Babu wanda yake son kuɗi don kuɗin kansu kawai. Muna son su ne saboda abubuwan da za su iya saya. Takardar kuɗi takarda ce kawai. Abin da ke sa ta zama da amfani shi ne yadda wasu mutane za su karɓe ta a madadin abubuwan da muke so a zahiri, domin suna sa ran wasu ma za su karɓe ta daga baya.

Wannan shi ne abin da ya bambanta kuɗi da cinikin musayar kaya.

A tsarin cinikin musayar kaya, ciniki yana yiwuwa ne kawai idan kowane ɓangare yana son abin da ɗayan yake da shi, a lokaci guda kuma a adadin da ya dace. Masana tattalin arziki suna kiran wannan daidaituwar buƙatun ɓangarorin biyu. Idan kuna noma shinkafa kuma kuna buƙatar takalma, mai yin takalma na iya son man girki, ba shinkafa ba. Kuɗi suna warware wannan matsala ta hanyar raba sayarwa da saye: kuna sayar da shinkafarku ga mutum ɗaya, sannan ku sayi takalma daga wani daban.

Kuɗi sukan yi ayyuka uku.

Kuɗi su ne hanyar musaya: mutane suna karɓar su a matsayin biyan kuɗi. Su ne kuma ma'aunin lissafi: ana bayyana farashi da su, don haka za mu iya kwatanta darajar abubuwa daban-daban. Haka kuma su ne hanyar adana daraja: suna riƙe darajar yau har zuwa nan gaba. Babu wani nau'in kuɗi da yake adana daraja ba tare da wata asara ba, amma wasu nau'o'in suna rasa ƙarfin sayayyarsu a hankali fiye da wasu.

A tsawon tarihi, an yi amfani da abubuwa da yawa a matsayin kuɗi: bawon ƙananan halittun ruwa, gishiri, ƙoraye, dabbobin kiwo, jan ƙarfe, azurfa, da zinariya. An fara amfani da karafa masu daraja sosai saboda ba su da yawa, suna da ɗorewa, kuma mutane da yawa suna karɓar su. Amma ɗaukar karafa da kare su yana da wahala, don haka bankuna suka fara bayar da takardun shaidar haƙƙin karɓar wani adadin ƙarfe da aka ayyana. A ƙarƙashin nau'o'i daban-daban na tsarin ma'aunin zinariya, doka ta danganta kowace raka'ar kuɗi da wani adadin zinariya. Ƙa'idojin sun bambanta daga wuri zuwa wuri da kuma zamani zuwa zamani.

Da shigewar lokaci, kuɗi suka fara dogara da hukumomi da alkawura fiye da karafa. A shekarar 1971, Amurka ta kawo ƙarshen tsarin hukuma da ke ba gwamnatocin ƙasashen waje da bankunan tsakiya damar musanya daloli da zinariya. A yau, yawancin kuɗaɗen ƙasashe kuɗin fiat ne: kuɗin da ake fitarwa da izinin gwamnati, yawanci ta hannun babban banki, waɗanda ba za a iya musanya su da wani ƙayyadadden adadin zinariya ko wani kayan masarufi ba. Kalmar fiat ta fito ne daga harshen Latin, tana nufin "a bari a yi", kuma galibi ana fahimtarta da ma'anar "bisa umarni".

Kuɗin fiat suna aiki ne saboda mutane, kamfanoni, bankuna, da gwamnatoci suna karɓar su. Dokoki sukan amince da su a matsayin kuɗin biyan bashi na doka kuma su wajabta amfani da su wajen biyan haraji, kuma mutane suna son su saboda kowa da ke kewaye da su yana amfani da su.

Mun tashi daga kuɗin da wani abu yake ba su madogara zuwa kuɗin da amincewa da wani take ba su madogara.

Idan mutane suka ji kalmar hauhawar farashi, yawanci abin da suke tunani shi ne tashin farashin kayayyaki.

Hauhawar farashi ita ce ci gaba da ƙaruwa a matakin farashin kayayyaki da ayyuka gaba ɗaya. Ɗayan ɓangarenta shi ne ƙarfin saye: yawan abin da raka'a ɗaya ta kuɗi za ta iya saya. Idan farashin kwandon kayan masarufi ya tashi daga raka'o'in kuɗi 100 zuwa 110, waɗannan raka'o'i 100 ba za su ƙara iya sayen duk kayan da ke cikin kwandon ba.

Hauhawar farashi tana da dalilai da dama, kuma masana tattalin arziki suna muhawara kan irin tasirin kowane ɗaya: ƙaruwa a yawan kuɗi da rance, tangarɗa wajen samar da kayayyaki, sauye-sauyen buƙata, raunin darajar kuɗi, haraji, da kuɗaɗen samar da kayayyaki. Wani dalili ya cancanci kulawa domin zaɓi ne, ba abin da ya faru kwatsam ba: a tsarin kuɗin fiat, wasu tsirarun cibiyoyi za su iya ƙara yawan kuɗi da rance tare da sauya ƙa'idojin tsarin.

Ku yi tunani kan abin da ke sa abu ya kasance mai daraja.

Asalin zanen Mona Lisa ya fi kowane kwafinsa daraja, ba don ya fi kyau ba, sai don shi kaɗai ne. Ƙarancin abu kaɗai ba ya haifar da daraja, amma idan mutane suna son abu, yawansa yana da muhimmanci.

Idan yawan kuɗi ya ƙaru da sauri fiye da yawan abubuwan da za a iya saya da su, kowace raka'ar kuɗi takan iya sayen abubuwa kaɗan fiye da da.

Hauhawar farashi ba ta shafar kowa daidai ba. Mutumin da ya fi riƙe kuɗinsa a hannu ko a matsayin ajiyar kuɗi zai iya rasa ƙarfin saye. Mutumin da ya mallaki kadarorin da farashinsu ke tashi zai iya samun wani matakin kariya. Albashi da farashi ma suna daidaituwa da sauri mabambanta.

Kuɗin da ke cikin asusun bankinku ma sun bambanta da kuɗin da ke hannunku. Banki ba ya ajiye duk kuɗin da aka zuba a matsayin tsabar kuɗi: yana bayar da mafi yawansu rance kuma yana zuba su a jari. Adadin kuɗin da ke cikin asusun bankinku alkawarin bankin ne na biyan ku. Yawanci ana cika wannan alkawari, amma hakan ya danganta da bankin da kuma ƙa'idojin da ke tafiyar da shi.

Ku gwada: binciken ƙarfin saye

Ku zaɓi abu guda da aka saba saya a yankinku, kamar burodi, kuɗin sufuri, ko katin waya. Ku rubuta farashinsa na yau. Ku tambayi wani nawa ne farashinsa shekaru da dama da suka wuce, sannan ku duba bayanan da za a iya dogara da su idan za ku iya. Shin kuɗaɗen shiga sun ƙaru daidai da farashin? Waɗanne abubuwa kuma za su iya bayyana dalilin sauyin?

Duk wannan ba yana nufin kuɗin fiat ba sa aiki ba ne. Suna sauƙaƙa biyan kuɗi, suna ba da damar daidaita rance bisa yanayi, kuma suna samar da hanyoyin magance rikice-rikice. Amma wannan damar sauyawa ita ma tana haifar da haɗari: yawan kuɗin da ƙa'idojinsu na iya sauyawa, kuma masu amfani da su ba su da tasiri sosai wajen yanke waɗannan shawarwari.

Wannan ne ya sa mutane suke neman wasu hanyoyin dabam, kuma shi ne ya sa aka ƙirƙiri Bitcoin.

Kafin Bitcoin, aika kuɗi ta intanet kullum yana dogara ne ga wata amintacciyar hukuma: banki ko kamfanin biyan kuɗi da ke riƙe da kundin hada-hadar kuɗi, amincewa da asusu, kuma zai iya jinkirta biyan kuɗi, hana shi, ko soke shi ya mayar da kuɗin. Shekaru da dama, masana kimiyyar kwamfuta sun yi ƙoƙarin ƙirƙirar kuɗin dijital ba tare da wata cibiya guda mai fitar da su ba. Abin da ya sa hakan ya yi wuya shi ne sauƙin yin kwafin bayanan dijital. Idan ana iya yin kwafin kuɗin dijital a kashe shi sau biyu, ba zai iya aiki a matsayin kuɗi ba. Ana kiran wannan matsalar kashe kuɗi ɗaya sau biyu.

A ranar 31 ga Oktoba 2008, wani mutum ko wata ƙungiya mai amfani da sunan Satoshi Nakamoto ta wallafa wata takarda da ke bayyana mafita: Bitcoin: Tsarin Kuɗin Lantarki na Kai Tsaye Tsakanin Mutane. Cibiyar sadarwar ta fara aiki a Janairu 2009.

Bitcoin kuɗi ne na dijital mai tsarin da ba ya ƙarƙashin ikon cibiya guda, yana da iyakantaccen adadi, kuma ana iya aika shi kai tsaye tsakanin mutane ba tare da izinin banki ba.

Samun tsarin da ba ya ƙarƙashin ikon cibiya guda yana nufin babu wata cibiya guda da za ta iya buɗe asusu, canja ragowar kuɗin asusu, ko amincewa da wanda zai shiga. Kowa na iya saukewa da bincika manhajar da lambar tushenta take buɗe ga jama'a, kuma kwamfutoci masu zaman kansu da yawa suna riƙe da kwafin bayanan. Wannan ba yana nufin kowa yana da tasiri iri ɗaya ba. Yana nufin babu mahalarta guda ɗaya da zai iya canja kundin hada-hadar kuɗi ko dokokin kuɗin ga kowa.

Samun iyakantaccen adadi yana nufin adadin bitcoin ba zai taɓa wuce miliyan 21 ba. Ana fitar da sabbin bitcoin bisa jadawalin da kowa zai iya gani, kuma kwamfutoci masu zaman kansu da ake kira nodes suna ƙin duk wani buloki da ya saɓa wa wannan doka. Ana iya yarda da wannan iyaka domin kowa na iya tabbatar da ita. Duk da haka, ba dokar halitta ba ce: tana ci gaba da aiki ne domin mahalarta suna ci gaba da tabbatar da an bi ta. Kuma iyakantaccen adadi ba ya tabbatar da cewa farashi zai tashi. Farashi yana dogara ga buƙata da kuma adadin da ake samarwa.

Yin mu'amala kai tsaye tsakanin mutane yana nufin za ku iya aika bitcoin ga kowa, a ko'ina, ba tare da buɗe asusu da cibiyar sadarwar Bitcoin ko neman amincewar wata hukuma ta tsakiya ba. Babu kamfanin da zai iya daskarar da bitcoin da kuke sarrafawa da kanku. Ɗayan ɓangaren wannan 'yanci shi ne ɗaukar alhaki: sau da yawa ba zai yiwu a soke ingantacciyar hada-hada a mayar da kuɗin ba, kuma babu sashen taimako na cibiyar sadarwar.

Wata fahimta marar daidai ita ce Bitcoin ya fi ƙarfin samun mutane domin bitcoin ɗaya yana da tsada. Ba sai kun saya ko kun yi amfani da cikakken bitcoin ɗaya ba. Ana raba bitcoin ɗaya zuwa ƙananan raka'a 100,000,000 da ake kira satoshis, ko sats. Mallakar sats 100,000 da mallakar bitcoin 0.001 suna bayyana adadi ɗaya ne.

Cibiyar sadarwar tana dogara ga mahalarta iri-iri: masu amfani waɗanda suke aikawa, karɓa, da riƙe bitcoin; nodes waɗanda suke bincika kowace hada-hada da kowane buloki don tabbatar da sun bi dokoki; da masu haƙar bitcoin waɗanda suke gasa don ƙara sabon buloki a kundin bayanan kusan duk bayan minti goma. Wannan kundin bayanan, wato sarƙar buloki, a buɗe yake ga jama'a kuma kowa na iya ganinsa, kuma yana da matuƙar tsada a sake rubuta shi.

Bayani kan rubutun suna: Bitcoin mai babban harafin B yawanci yana nufin cibiyar sadarwar ko tsarin. bitcoin mai ƙaramin harafin b yana nufin kuɗin kansa.

Bitcoin ma yana da abubuwan da ake sadaukarwa domin samun fa'idodinsa. Farashinsa na iya canjawa da sauri. Yawanci ba a iya gyara kurakurai. Har yanzu karɓuwarsa tana da iyaka a wurare da yawa, kuma amfani da shi cikin aminci yana buƙatar ɗan koyo. Bitcoin yana maye gurbin wani ɓangare na dogaro ga hukumomi da tabbatar da sahihanci da ɗaukar alhakin kai. Ba ya kawar da haɗari.

Wani walat na Bitcoin kayan aiki ne, yawanci manhaja, da ke ba ku damar karɓa, dubawa, da aika bitcoin. Ba a adana bitcoin ɗinku a cikin wayarku: ana rubuta shi a kan sarkar bayanai. Walat ɗin yana sarrafa maɓallan da ke ba ku damar tabbatar da cewa naku ne da kuma ba da izinin biyan kuɗi.

Don haka tambaya ta farko game da kowane walat ita ce: wa ke iko da maɓallan?

Wa ke riƙe da bitcoin ɗinku a zahiri?

Da walat na riƙon kai, ku ne ke iko da maɓallan.

Lokacin da kuka saita shi, yana nuna muku wani jerin kalmomin asali (wanda kuma ake kira jerin kalmomin dawo da walat): jerin kalmomi a jere, yawanci 12 ko 24. Yana iya sake samar da maɓallanku a wata na'ura. Duk wanda yake da shi zai iya ɗaukar bitcoin ɗinku. Jerin kalmomin asali ba kwafin ajiya kawai ba ne: yana ba da cikakkiyar damar sarrafawa.

Ku kare shi:

• ku rubuta shi daidai a takarda lokacin da kuka ƙirƙiri walat ɗin;
• ku ajiye shi ba tare da haɗa shi da intanet ba, a ɓoye, kuma a wurin da ba zai ɓace ko lalace ba;
• kada ku taɓa ɗaukar hotonsa, aika shi ta imel, adana shi a manhajar rubutu ta girgije, ko aika shi cikin saƙo;
• kada ku taɓa rubuta shi a wani shafin yanar gizo.

Idan kuka rasa jerin kalmomin asalinku da na'urarku, babu wanda zai iya dawo muku da bitcoin ɗinku.

Da walat na riƙon kamfani, kamfani ne ke riƙe muku maɓallan, ɗan kama da banki. Ragowar kuɗin da kuke gani alkawarin kamfanin ne na biyan ku. Tsarin saitawa sananne ne kuma ana iya samun taimako, amma kuna dogara ga wannan kamfani: yana iya iyakance cire kuɗi, daskarar da asusu, a kutsa cikin tsarinsa, ko ya rufe.

Wata magana mai amfani a duniyar Bitcoin: idan maɓallan ba naku ba ne, kuɗin ba naku ba ne. Zaɓar tsarin riƙo ba gwajin cancanta ba ne. Abin da ya fi muhimmanci shi ne sanin irin wanda kuke amfani da shi da abin da kuke dogaro da shi.

My First Bitcoin ba ya ba da shawarar amfani da wasu takamaiman walat. Kayan aiki, kuɗaɗen caji, da masu mallaka suna canzawa, kuma abin da ya dace da wata al'umma yana iya kasa dacewa da wata. Ku tambayi amintaccen malami abin da mutane suke amfani da shi a yankinku, sannan ku bincika waɗannan abubuwa da kanku kafin amfani da kowane walat:

• Maɓallai: wa ke iko da maɓallan, ku ko kamfani?
• Dawo da walat: me zai faru idan wayarku ta ɓace ko kamfanin ya daina wanzuwa?
• Tushe: shin kun sauke shi daga shafin yanar gizo na hukuma ko shafinsa a shagon manhajoji, ba daga wata mahaɗa da wani ya aiko muku ba?
• Lambar shiri: shin lambar shirinsa a buɗe take ga kowa kuma ana ci gaba da kula da ita? (Buɗe lambar shiri ga kowa kaɗai ba ya tabbatar da cewa kayan aiki yana da aminci.)
• Kuɗaɗen caji: waɗanne kuɗaɗen caji ake biya wajen aikawa, karɓa, ko cire kuɗi?
• Biyan kuɗi: shin yana tallafa wa biyan kuɗin da kuke buƙata, a kan sarkar ko ta Lightning?

Bitcoin yana da hanyoyin biyan kuɗi guda biyu da aka saba amfani da su. A kan sarkar ana rubuta biyan kuɗi kai tsaye a cikin sarkar tubalan bayanai. Lightning wata hanyar sadarwar biyan kuɗi ce da aka gina a bisa Bitcoin domin biyan ƙananan kuɗaɗe cikin sauri kuma akai-akai, kamar sayen kofi. Walat ɗin Lightning ma na iya kasancewa wanda wani ke kula da shi a madadinku ko wanda kuke kula da shi da kanku.

Ƙa'idoji uku za su kiyaye lafiyarku yayin da kuke koyo:

1. Ku fara koyo. Kada ku ɗauki mataki saboda zumuɗi, tsoro, ko matsin lamba.
2. Ku fara da kaɗan. Ku gwada kayan aikin da ba ku saba da su ba da adadin kuɗin da za ku iya jure rasawarsa.
3. Kada ku dogara da amincewa kawai, ku tabbatar. Ku binciki mutumin, hanyar biyan kuɗi, adireshin, da adadin kuɗin kafin ku amince da biyan kuɗi.

Ku raba bayanan karɓar kuɗi, amma kada ku taɓa raba bayanan sirri. Ana iya raba adireshi ko buƙatar biyan kuɗi. Kada a taɓa raba jerin kalmomin dawo da walat ko maɓallin sirri. Babu wani sahihin malami, kamfanin walat, ko ma'aikacin tallafi da zai taɓa neman waɗannan bayanan.

Ku dakata idan wani yana matsa muku ku yi gaggawa ko ku ɓoye magana, yana yi muku alƙawarin ribar da babu shakka za ku samu, yana neman ku fara tura bitcoin, ko yana neman jerin kalmomin dawo da walat ɗinku. Ku ɗan dakata. Kada ku raba komai. Kada ku tura komai. Sannan ku bincika ta wata majiya da kuka riga kuka sani.

Kuɗi ya dogara da ƙa’idoji da amincewa

Kuɗin fiat yana sauƙaƙa biyan kuɗi, amma wasu ƙalilan daga cikin hukumomi ne suke kayyade adadinsa da ƙa’idojinsa, kuma ƙarfin sayayyarsa na iya raguwa da shigewar lokaci.

Bitcoin yana da ƙa’idoji daban

Tun daga 2009, Bitcoin ya samar da kuɗi mai iyakantaccen adadi da kowa zai iya sani, wanda yake buɗe ga kowa, kuma ana iya tantance shi maimakon dogaro da amincewa kawai. Haka kuma yana da nasa ƙalubalen: sauyin farashi, kurakuran da ba za a iya gyarawa ba, da ɗaukar alhaki da kanku.

Tsaro shi ne a gaba

Ku fara da koyo, ku fara da kaɗan, kuma ku tantance komai. Kada ku taɓa raba jerin kalmomin dawo da walat ɗinku da kowa. Ba sai kun yi komai lokaci guda ba: ɗaukar mataki guda mai aminci na gaba ya isa.

Wannan mafari ne kawai

Ku koma ga tambayoyi biyar da ke farkon darasin. Wace amsa za ku bayar yanzu?

Shirin Difloma na Bitcoin shi ne mataki na gaba. Rukunansa huɗu za su ƙara zurfafa iliminku, daga fahimtar kuɗi, zuwa yadda Bitcoin yake aiki, zuwa amfani da Bitcoin cikin aminci, har zuwa Bitcoin a cikin al’ummarku. Ku ci gaba da son sani, ku ci gaba da yin tambayoyi, kuma ku ƙara koyo a myfirstbitcoin.org.