बहुतेक लोक पैशाबद्दल विचार करण्यासाठी कधीच थांबत नाहीत.

पैसा कमावण्याबद्दल किंवा खर्च करण्याबद्दल नव्हे, तर तो नेमका काय आहे आणि कसा काम करतो याबद्दल खरोखर विचार करणे.

आपण रोज पैसा वापरतो, तरीही तो कसा काम करतो हा प्रश्न क्वचितच विचारतो.

पुढे वाचण्यापूर्वी, या पाच प्रश्नांवर विचार करण्यासाठी थोडा वेळ द्या. शक्य असल्यास प्रत्येक प्रश्नाचे थोडक्यात उत्तर लिहा:

1. लोकांना पैशाची गरज का असते?
2. एखाद्या गोष्टीला पैशाचे स्वरूप कशामुळे मिळते?
3. आपण वापरत असलेला पैसा कोण निर्माण करू शकते किंवा त्यावर नियंत्रण ठेवू शकते?
4. आपण वापरत असलेल्या पैशाला मूल्य का असते?
5. आपल्या पैशाने पूर्वी जितक्या वस्तू खरेदी करता येत होत्या, तितक्याच आजही खरेदी करता येतात का?

आपली उत्तरे जपून ठेवा. शेवटी त्यांच्याकडे पुन्हा पाहा. हे मार्गदर्शक आपल्या काही मतांना बळकटी देऊ शकते आणि इतर काही मते बदलू शकते.

वाचताना तथ्य आणि मत यांतील फरक लक्षात घ्या. "ही नोट कर भरण्यासाठी स्वीकारली जाते" हे पडताळून पाहता येणारे तथ्य आहे. "हे पैशाचे सर्वोत्तम स्वरूप आहे" हा एक निष्कर्ष आहे, ज्यासाठी निकष आणि पुरावे आवश्यक आहेत.

हे मार्गदर्शक सहा प्रश्नांभोवती मांडले आहे: पैसा महत्त्वाचा का आहे, तो काय आहे, त्याच्या बाबतीत काय बिघडू शकते, बिटकॉइन म्हणजे काय, ते सुरक्षितपणे कसे वापरावे आणि पुढे काय.

हे केवळ शिक्षणासाठी आहे. यात आर्थिक, गुंतवणूकविषयक, कायदेशीर किंवा करविषयक सल्ला दिलेला नाही आणि यात आपल्याला कोणतीही गोष्ट खरेदी करण्यास, विकण्यास किंवा स्वतःकडे ठेवण्यास सांगितलेले नाही.

पैसा हे देवाणघेवाणीचे साधन आहे.

केवळ पैसा म्हणून कुणालाही पैसा नको असतो. त्यातून काय विकत घेता येते, यासाठी आपल्याला तो हवा असतो. नोट हा केवळ कागदाचा एक तुकडा असतो. आपल्याला खरोखर हव्या असलेल्या वस्तूंच्या बदल्यात इतर लोक ती स्वीकारतात, म्हणून ती उपयोगी ठरते; कारण पुढे इतरही ती स्वीकारतील, अशी त्यांची अपेक्षा असते.

यामुळेच पैसा वस्तुविनिमयापेक्षा वेगळा ठरतो.

वस्तुविनिमय पद्धतीत व्यवहार तेव्हाच होतो, जेव्हा दोघांनाही एकमेकांकडे असलेल्या वस्तू एकाच वेळी आणि योग्य प्रमाणात हव्या असतात. अर्थतज्ज्ञ याला म्हणतात गरजांचा दुहेरी योगायोग. आपण तांदूळ पिकवत असाल आणि आपल्याला बूट हवे असतील, तर बूट बनवणाऱ्याला तांदळाऐवजी स्वयंपाकाचे तेल हवे असू शकते. विक्री आणि खरेदी वेगवेगळी करून पैसा ही अडचण सोडवतो: आपण एका व्यक्तीला आपला तांदूळ विकता आणि दुसऱ्या व्यक्तीकडून बूट खरेदी करता.

पैसा सामान्यतः तीन कार्ये करतो.

तो असतो विनिमयाचे माध्यम: लोक देयक चुकते करण्यासाठी तो स्वीकारतात. तो असतो हिशेबाचे एकक: किमती त्यात व्यक्त केल्या जातात, त्यामुळे आपण वेगवेगळ्या वस्तूंच्या मूल्यांची तुलना करू शकतो. आणि तो असतो मूल्यसंचयाचे साधन: तो आजचे मूल्य भविष्यात नेतो. कोणताही पैसा मूल्य पूर्णपणे टिकवून ठेवत नाही, पण पैशाच्या काही प्रकारांची क्रयशक्ती इतर प्रकारांपेक्षा अधिक हळूहळू कमी होते.

इतिहासात अनेक गोष्टी पैशाच्या रूपात वापरल्या गेल्या आहेत: शिंपले, मीठ, मणी, पशुधन, तांबे, चांदी आणि सोने. मौल्यवान धातू दुर्मिळ, टिकाऊ आणि मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारले जात असल्यामुळे त्यांचा वापर व्यापक झाला. पण धातू वाहून नेणे आणि त्याचे रक्षण करणे कठीण असते, म्हणून बँकांनी धातूच्या ठरावीक प्रमाणाच्या बदल्यात वटवता येतील अशी कागदी हक्कपत्रे जारी करण्यास सुरुवात केली. वेगवेगळ्या स्वरूपांत लागू असलेल्या सुवर्णमानकात, चलनाचे एकक कायदेशीररीत्या सोन्याच्या ठरावीक प्रमाणाशी जोडलेले असे. ठिकाण आणि काळानुसार नियम बदलत असत.

कालांतराने पैसा धातूपेक्षा संस्था आणि आश्वासनांवर अधिक अवलंबून राहू लागला. 1971 मध्ये, अमेरिकेने परदेशी सरकारे आणि मध्यवर्ती बँकांना डॉलरच्या बदल्यात सोने देण्याची अधिकृत व्यवस्था बंद केली. आज बहुतेक राष्ट्रीय चलने असतात फियाट पैसा: सरकारी अधिकारांतर्गत, सहसा मध्यवर्ती बँकेमार्फत जारी केलेले चलन, जे सोन्याच्या किंवा इतर कोणत्याही वस्तूच्या ठरावीक प्रमाणाच्या बदल्यात वटवता येत नाही. फियाट हा लॅटिन शब्द असून त्याचा अर्थ "असे होऊ द्या" असा आहे; अनेकदा त्याचा अर्थ "आदेशानुसार" असा घेतला जातो.

फियाट पैसा चालतो कारण लोक, व्यवसाय, बँका आणि सरकारे तो स्वीकारतात. कायदे सहसा त्याला वैध चलनाचा दर्जा देतात आणि कर भरण्यासाठी त्याचा वापर बंधनकारक करतात. तसेच, आजूबाजूचे सर्वजण तो वापरत असल्यामुळे लोकांना तो हवा असतो.

कशाच्या तरी आधारावर उभ्या असलेल्या पैशाकडून, आपण कुणावर तरी असलेल्या विश्वासाच्या आधारावर उभ्या असलेल्या पैशाकडे आलो.

लोक जेव्हा महागाई हा शब्द ऐकतात, तेव्हा त्यांच्या मनात सहसा किमती वाढण्याचा विचार येतो.

किंमतवाढ म्हणजे किमतींच्या सर्वसाधारण पातळीत सातत्याने होणारी वाढ. तिची दुसरी बाजू म्हणजे क्रयशक्ती: पैशाच्या एका एककाने किती खरेदी करता येते. मूलभूत वस्तूंच्या एका टोपलीची किंमत चलनाच्या 100 एककांवरून 110 झाली, तर त्याच 100 एककांनी आता संपूर्ण टोपली खरेदी करता येत नाही.

महागाईची अनेक कारणे आहेत आणि प्रत्येक कारणाचा प्रभाव किती असतो, यावर अर्थतज्ज्ञांमध्ये वादविवाद होतात: पैसा आणि पतपुरवठ्यात वाढ, पुरवठ्यातील अडथळे, मागणीतील बदल, चलनाचे घसरते मूल्य, कर आणि उत्पादनखर्च. यांपैकी एका कारणाकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे, कारण ते अपघाताने घडत नाही, तर तो जाणीवपूर्वक घेतलेला निर्णय असतो: फियाट चलनव्यवस्थेत मोजक्याच संस्था पैसा आणि पतपुरवठा वाढवू शकतात आणि त्यासंबंधीचे नियम बदलू शकतात.

एखादी गोष्ट मौल्यवान कशामुळे ठरते, याचा विचार करा.

मूळ Mona Lisa चित्राची किंमत त्याच्या कोणत्याही प्रतीपेक्षा जास्त आहे, कारण ते अधिक सुंदर दिसते म्हणून नव्हे, तर ते एकमेव आहे म्हणून. केवळ दुर्मिळतेमुळे मूल्य निर्माण होत नाही, पण लोकांना एखादी गोष्ट हवी असते, तेव्हा तिचा पुरवठा महत्त्वाचा ठरतो.

पैशाने खरेदी करता येणाऱ्या वस्तू आणि सेवांच्या तुलनेत पैशाचा पुरवठा अधिक वेगाने वाढतो, तेव्हा प्रत्येक एककाने सहसा कमी खरेदी करता येते.

महागाईचा परिणाम सर्वांवर सारखा होत नाही. ज्या व्यक्तीकडे मुख्यतः रोख रक्कम किंवा बचत असते, तिची क्रयशक्ती कमी होऊ शकते. ज्या व्यक्तीकडे किंमत वाढणाऱ्या मालमत्ता असतात, तिला काही प्रमाणात संरक्षण मिळू शकते. वेतन आणि किमतीही वेगवेगळ्या गतीने बदलतात.

आपल्या बँक खात्यातील पैसाही आपल्या हातातील रोख रकमेपेक्षा वेगळा असतो. बँक प्रत्येक ठेव रोख स्वरूपात ठेवत नाही: त्यातील बहुतांश रक्कम ती कर्जाऊ देते आणि गुंतवते. बँक खात्यातील शिल्लक म्हणजे आपल्याला पैसे देण्याचे बँकेचे वचन. ते वचन सहसा पाळले जाते, पण ते बँकेवर आणि तिला लागू असलेल्या नियमांवर अवलंबून असते.

करून पाहा: क्रयशक्तीची पडताळणी

आपल्या परिसरातील एखादी नेहमीची वस्तू किंवा सेवा निवडा, जसे की पाव, वाहतूक किंवा फोन रिचार्ज. तिची आजची किंमत लिहून ठेवा. काही वर्षांपूर्वी तिची किंमत किती होती, हे कोणाला तरी विचारा; त्यानंतर शक्य असल्यास एखादी विश्वसनीय नोंद तपासा. उत्पन्नही त्याच दराने वाढले का? या बदलामागे आणखी कोणती कारणे असू शकतात?

या सगळ्याचा अर्थ फियाट चलन काम करत नाही असा नाही. त्यातून सोयीस्कर देयके, लवचिक पतपुरवठा आणि संकटांना प्रतिसाद देण्यासाठी साधने उपलब्ध होतात. पण याच लवचिकतेमुळे जोखीमही निर्माण होते: त्याचा पुरवठा आणि नियम बदलू शकतात आणि ते वापरणाऱ्या लोकांना या निर्णयांमध्ये फारसा आवाज नसतो.

म्हणूनच लोक पर्याय शोधतात आणि याच कारणामुळे बिटकॉइनची निर्मिती झाली.

बिटकॉइनपूर्वी, ऑनलाइन पैसे पाठवणे नेहमीच एखाद्या विश्वासार्ह संस्थेवर अवलंबून असे: एखादी बँक किंवा देयक कंपनी, जी हिशेबवही ठेवत असे, खाती मंजूर करत असे आणि पैसे पाठवण्यास विलंब करू शकत असे, ते रोखू शकत असे किंवा व्यवहार उलटवू शकत असे. अनेक दशकांपासून संगणकशास्त्रज्ञ एखाद्या केंद्रीय जारीकर्त्याशिवाय डिजिटल चलन तयार करण्याचा प्रयत्न करत होते. अडचण अशी होती की डिजिटल माहितीची प्रत करणे सोपे असते. एखाद्या डिजिटल नाण्याची प्रत करून ते दोनदा खर्च करता आले, तर ते चलन म्हणून काम करू शकणार नाही. यालाच म्हणतात दुहेरी खर्चाची समस्या.

31 ऑक्टोबर 2008 रोजी, Satoshi Nakamoto हे नाव वापरणाऱ्या एका व्यक्तीने किंवा गटाने या समस्येवरील उपायाचे वर्णन करणारा एक शोधनिबंध प्रकाशित केला: बिटकॉइन: व्यक्तींमधील थेट व्यवहारांसाठी इलेक्ट्रॉनिक रोख रक्कम प्रणाली. जानेवारी 2009 मध्ये हे नेटवर्क सुरू झाले.

बिटकॉइन हे असे डिजिटल चलन आहे, जे विकेंद्रित आहे, ज्याचा पुरवठा मर्यादित आहे, आणि जे थेट एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे बँकेच्या परवानगीशिवाय पाठवता येते.

व्यवस्था विकेंद्रित असण्याचा अर्थ असा की खाती तयार करू शकेल, खात्यातील शिल्लक बदलू शकेल किंवा कोण सहभागी होऊ शकते याला मंजुरी देऊ शकेल असे कोणतेही केंद्रीय कार्यालय नाही. कोणीही मुक्त-स्रोत सॉफ्टवेअर डाउनलोड करून तपासू शकते, आणि अनेक स्वतंत्र संगणक नोंदीची एक प्रत ठेवतात. याचा अर्थ सर्वांचा प्रभाव समान असतो असा नाही. याचा अर्थ असा की कोणताही एक सहभागी सर्वांसाठी हिशेबवही किंवा चलनविषयक नियम बदलू शकत नाही.

याचा पुरवठा मर्यादित असण्याचा अर्थ असा की 21 दशलक्षांपेक्षा अधिक बिटकॉइन कधीही अस्तित्वात येणार नाहीत. नवीन बिटकॉइन सार्वजनिक वेळापत्रकानुसार जारी केले जातात, आणि नोड्स म्हटले जाणारे स्वतंत्र संगणक हा नियम मोडणारा कोणताही ब्लॉक नाकारतात. ही मर्यादा विश्वासार्ह आहे, कारण कोणीही ती तपासू शकते. मात्र, हा निसर्गाचा नियम नाही: सहभागी त्याची अंमलबजावणी करत राहतात म्हणून तो टिकून आहे. तसेच, मर्यादित पुरवठा असल्याने किंमत वाढेलच याची हमी नसते. किंमत पुरवठ्याबरोबरच मागणीवरही अवलंबून असते.

व्यवहार थेट व्यक्तींमध्ये होत असल्याचा अर्थ असा की आपण बिटकॉइन नेटवर्कवर खाते न उघडता किंवा एखाद्या केंद्रीय प्राधिकरणाची मंजुरी न मागता कोणालाही, कुठेही बिटकॉइन पाठवू शकता. आपण स्वतः नियंत्रित करत असलेले बिटकॉइन कोणतीही कंपनी गोठवू शकत नाही. या स्वातंत्र्याची दुसरी बाजू म्हणजे जबाबदारी: वैध व्यवहार उलटवणे सहसा अशक्य असते, आणि या नेटवर्कसाठी कोणताही मदत कक्ष नाही.

एक बिटकॉइन महाग असल्यामुळे बिटकॉइन आपल्या आवाक्याबाहेर आहे, असा एक गैरसमज आहे. आपल्याला पूर्ण एक बिटकॉइन खरेदी करण्याची किंवा वापरण्याची गरज नाही. एका बिटकॉइनचे 10,00,00,000 लहान एककांत विभाजन करता येते, ज्यांना म्हणतात सातोशी, किंवा सॅट्स. 1,00,000 सॅट्स असणे आणि 0.001 बिटकॉइन असणे या दोन्हींचा अर्थ एकच रक्कम असणे असा होतो.

हे नेटवर्क वेगवेगळ्या सहभागींच्या योगदानावर अवलंबून असते: वापरकर्ते जे बिटकॉइन पाठवतात, स्वीकारतात आणि बाळगतात; नोड्स जे प्रत्येक व्यवहार आणि ब्लॉक नियमांनुसार आहे का ते तपासतात; आणि मायनर्स जे साधारण दर दहा मिनिटांनी नोंदीत एक नवीन ब्लॉक जोडण्यासाठी स्पर्धा करतात. ही नोंद, म्हणजेच ब्लॉकचेन, सार्वजनिक आहे आणि कोणालाही पाहता येते, आणि ती पुन्हा लिहिणे अत्यंत खर्चिक असते.

लेखनाविषयी एक नोंद: बिटकॉइन हा शब्द इंग्रजीत मोठ्या B ने लिहिल्यास सहसा नेटवर्क किंवा प्रणाली असा अर्थ होतो. बिटकॉइन हा शब्द इंग्रजीत लहान b ने लिहिल्यास प्रत्यक्ष चलन असा अर्थ होतो.

बिटकॉइनमध्येही काही तडजोडी आहेत. त्याची किंमत झपाट्याने बदलू शकते. चुका सहसा कायमस्वरूपी ठरतात. अनेक ठिकाणी त्याचा स्वीकार अजूनही मर्यादित आहे, आणि त्याचा सुरक्षितपणे वापर करण्यासाठी काही गोष्टी शिकाव्या लागतात. संस्थांवरील विश्वासाच्या काही भागाची जागा बिटकॉइनमध्ये पडताळणी आणि वैयक्तिक जबाबदारी घेतात. त्यामुळे जोखीम नाहीशी होत नाही.

एक बिटकॉइन वॉलेट हे एक साधन असते, सहसा एक ॲप, ज्याच्या मदतीने आपण बिटकॉइन स्वीकारू शकता, तपासू शकता आणि पाठवू शकता. आपले बिटकॉइन आपल्या फोनमध्ये साठवलेले नसतात: त्यांची नोंद ब्लॉकचेनवर असते. वॉलेट ज्या किल्ल्या सांभाळते, त्यांच्या मदतीने आपण बिटकॉइन आपले असल्याचे सिद्ध करू शकता आणि देयकाला अधिकृत मंजुरी देऊ शकता.

म्हणून कोणत्याही वॉलेटबद्दलचा पहिला प्रश्न असा आहे: किल्ल्यांवर नियंत्रण कोणाचे आहे?

आपले बिटकॉइन प्रत्यक्षात कोणाच्या ताब्यात असतात?

एका स्व-ताब्यातील वॉलेटमध्ये, किल्ल्यांवर आपले नियंत्रण असते.

आपण ते सेट अप करता तेव्हा ते आपल्याला दाखवते एक सीड फ्रेज (याला रिकव्हरी फ्रेज असेही म्हणतात): ही शब्दांची ठरावीक क्रमाने मांडलेली यादी असते, ज्यात बहुतेकदा 12 किंवा 24 शब्द असतात. याच्या मदतीने दुसऱ्या उपकरणावर आपल्या किल्ल्या पुन्हा तयार करता येतात. ज्याच्याकडे हा फ्रेज असेल, तो आपले बिटकॉइन घेऊ शकतो. सीड फ्रेज हा केवळ बॅकअप नाही: तो संपूर्ण प्रवेश देतो.

त्याचे संरक्षण करा:

• वॉलेट तयार करताना तो कागदावर अचूक लिहून ठेवा;
• तो ऑफलाइन, गोपनीय आणि हरवणार नाही किंवा खराब होणार नाही अशा ठिकाणी ठेवा;
• त्याचा कधीही फोटो काढू नका, तो ईमेल करू नका, क्लाउडवरील नोट्समध्ये साठवू नका किंवा संदेशातून पाठवू नका;
• तो कधीही कोणत्याही वेबसाइटवर टाइप करू नका.

आपला सीड फ्रेज आणि आपले उपकरण दोन्ही हरवले, तर कोणीही आपले बिटकॉइन आपल्याला परत मिळवून देऊ शकत नाही.

एका कंपनीच्या ताब्यातील वॉलेटमध्ये, बँकेप्रमाणेच काहीसे, एक कंपनी आपल्यासाठी किल्ल्या सांभाळते. आपली शिल्लक म्हणजे आपल्याला पैसे देण्याचे कंपनीचे वचन असते. सेटअपची पद्धत परिचित असते आणि मदतही उपलब्ध असू शकते, पण आपण त्या कंपनीवर अवलंबून असता: ती पैसे काढण्यावर मर्यादा घालू शकते, खाते गोठवू शकते, तिच्यावर हॅकिंगचा हल्ला होऊ शकतो किंवा ती बंद पडू शकते.

बिटकॉइनच्या जगातील एक उपयुक्त म्हण: किल्ल्या आपल्या नाहीत, तर नाणीही आपली नाहीत. ताब्याचा प्रकार निवडणे ही आपल्या योग्यतेची कसोटी नाही. आपण कोणता प्रकार वापरत आहात आणि कशावर विश्वास ठेवत आहात, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

My First Bitcoin कोणत्याही विशिष्ट वॉलेटची शिफारस करत नाही. साधने, शुल्क आणि मालक बदलत राहतात, आणि एका समुदायाला योग्य वाटणारी गोष्ट दुसऱ्याला योग्य वाटेलच असे नाही. स्थानिक लोक काय वापरतात, हे एखाद्या विश्वासू शिक्षकाला विचारा आणि कोणतेही वॉलेट वापरण्यापूर्वी हे मुद्दे स्वतः तपासा:

• किल्ल्या: किल्ल्यांवर नियंत्रण कोणाचे आहे, आपले की एखाद्या कंपनीचे?
• पुनर्प्राप्ती: आपला फोन हरवला किंवा कंपनी गायब झाली तर काय होईल?
• स्रोत: आपण ते अधिकृत वेबसाइटवरून किंवा ॲप स्टोअरमधील नोंदीतून डाउनलोड केले आहे का, कुणीतरी पाठवलेल्या लिंकवरून तर नाही ना?
• कोड: त्याचा स्रोतकोड खुला आहे का आणि त्याची सक्रियपणे देखभाल केली जाते का? (केवळ स्रोतकोड खुला असल्याने एखादे साधन सुरक्षित आहे हे सिद्ध होत नाही.)
• खर्च: पाठवण्यासाठी, स्वीकारण्यासाठी किंवा काढण्यासाठी कोणते शुल्क लागू होते?
• देयके: आपल्याला आवश्यक असलेली देयके, ऑन-चेन किंवा लाइटनिंगद्वारे, करता येतात का?

बिटकॉइनमध्ये देयके देण्याचे दोन प्रचलित मार्ग आहेत. ऑन-चेन देयकांची नोंद थेट ब्लॉकचेनमध्ये केली जाते. लाइटनिंग हे बिटकॉइनवर उभारलेले एक देयक नेटवर्क आहे, जे कॉफी विकत घेण्यासारखी लहान रकमेची, वारंवार केली जाणारी देयके जलद देण्यासाठी वापरले जाते. लाइटनिंग वॉलेटदेखील कस्टोडियल किंवा सेल्फ-कस्टोडियल असू शकते.

शिकत असताना हे तीन नियम आपल्याला सुरक्षित ठेवतील:

1. आधी शिका. उत्साह, भीती किंवा दबावामुळे कोणतीही कृती करू नका.
2. लहान रकमेपासून सुरुवात करा. गमावणे आपल्याला परवडेल इतकीच रक्कम वापरून अपरिचित साधने वापरून पाहा.
3. विश्वास ठेवू नका, पडताळणी करा. देयकाला मान्यता देण्यापूर्वी संबंधित व्यक्ती, देयकाची पद्धत, पत्ता आणि रक्कम तपासा.

पैसे स्वीकारण्यासाठीची माहिती शेअर करा, गुप्त माहिती कधीही नाही. पत्ता किंवा देयकाची विनंती शेअर करता येते. सीड फ्रेज किंवा खाजगी की कधीही शेअर करू नये. कोणताही प्रामाणिक शिक्षक, वॉलेट कंपनी किंवा सहाय्य कर्मचारी ही माहिती कधीही मागणार नाही.

कोणी घाई करण्यास किंवा गुप्तता पाळण्यास भाग पाडत असेल, हमखास परताव्याचे आश्वासन देत असेल, आपल्याला आधी बिटकॉइन पाठवण्यास सांगत असेल किंवा आपली सीड फ्रेज मागत असेल, तर थांबा. थोडे थांबा. काहीही शेअर करू नका. काहीही पाठवू नका. त्यानंतर आपल्याला आधीपासून माहीत असलेल्या स्रोताद्वारे पडताळणी करा.

पैसा नियम आणि विश्वासावर अवलंबून असतो

फियाट चलनामुळे देयके देणे सोयीचे होते, पण त्याचा पुरवठा आणि नियम मोजक्याच संस्था ठरवतात, आणि कालांतराने त्याची क्रयशक्ती कमी होऊ शकते.

बिटकॉइन वेगळे नियम देतो

2009 पासून, बिटकॉइनने असा पैसा उपलब्ध करून दिला आहे, ज्याचा पुरवठा सार्वजनिकपणे ज्ञात आणि मर्यादित आहे, जो सर्वांसाठी खुला आहे आणि ज्यावर विश्वास ठेवण्याऐवजी त्याची पडताळणी करता येते. त्यासोबत काही तडजोडीही येतात: किमतीतील चढ-उतार, दुरुस्त न करता येणाऱ्या चुका आणि वैयक्तिक जबाबदारी.

सुरक्षिततेला प्रथम प्राधान्य

आधी शिका, लहान प्रमाणात सुरुवात करा आणि प्रत्येक गोष्टीची पडताळणी करा. आपला सीड फ्रेज कधीही कोणालाही सांगू नका. आपल्याला सर्व काही एकदम करण्याची गरज नाही: पुढचे एक सुरक्षित पाऊल पुरेसे आहे.

ही तर फक्त सुरुवात आहे

सुरुवातीच्या पाच प्रश्नांकडे पुन्हा वळा. आता आपण काय उत्तरे द्याल?

हा बिटकॉइन डिप्लोमा पुढचा टप्पा आहे. त्याचे चार विभाग आपल्याला पुढे घेऊन जातात: पैसा समजून घेण्यापासून, बिटकॉइन कसा कार्य करतो, बिटकॉइन सुरक्षितपणे कसा वापरावा आणि आपल्या समुदायातील बिटकॉइनची भूमिका काय आहे, हे जाणून घेण्यापर्यंत. जिज्ञासू राहा, प्रश्न विचारत राहा आणि अधिक जाणून घेण्यासाठी भेट द्या: myfirstbitcoin.org.