Kebanyakan orang tidak pernah meluangkan masa untuk memikirkan tentang wang.

Bukan tentang cara memperoleh atau membelanjakannya, tetapi benar-benar memikirkan apa itu wang dan bagaimana wang berfungsi.

Kita menggunakan wang setiap hari, namun jarang bertanya bagaimana wang berfungsi.

Sebelum anda meneruskan pembacaan, luangkan sedikit masa untuk memikirkan lima soalan ini. Tuliskan jawapan ringkas bagi setiap soalan jika anda boleh:

1. Mengapakah orang memerlukan wang?
2. Apakah yang menjadikan sesuatu itu wang?
3. Siapakah yang boleh mencipta atau mengawal wang yang anda gunakan?
4. Mengapakah wang yang anda gunakan mempunyai nilai?
5. Adakah wang anda dapat membeli barangan dalam kuantiti yang sama hari ini seperti dahulu?

Simpan jawapan anda. Lihat semula jawapan tersebut pada akhir panduan ini. Panduan ini mungkin mengukuhkan sesetengah pandangan anda dan mengubah pandangan yang lain.

Semasa membaca, perhatikan perbezaan antara fakta dengan pendapat. "Wang kertas ini diterima untuk pembayaran cukai" ialah fakta yang boleh disemak. "Inilah bentuk wang yang terbaik" ialah kesimpulan yang memerlukan kriteria dan bukti.

Panduan ini disusun berasaskan enam soalan: mengapa wang penting, apa itu wang, apa yang boleh bermasalah dengannya, apa itu Bitcoin, bagaimana menggunakannya dengan selamat, dan apa yang akan datang seterusnya.

Panduan ini hanya untuk tujuan pendidikan. Panduan ini tidak memberikan nasihat kewangan, pelaburan, undang-undang atau percukaian, dan tidak menyuruh anda membeli, menjual atau memegang apa-apa.

Wang ialah alat pertukaran.

Tiada sesiapa mahukan wang semata-mata untuk memilikinya. Kita mahukannya kerana apa yang boleh dibeli dengannya. Wang kertas hanyalah sehelai kertas. Yang menjadikannya berguna ialah orang lain akan menerimanya sebagai pertukaran untuk perkara yang benar-benar kita mahukan, kerana mereka menjangkakan orang lain juga akan menerimanya kemudian.

Inilah yang membezakan wang daripada barter.

Dalam sistem barter, pertukaran hanya dapat berlaku apabila kedua-dua pihak mahukan apa yang dimiliki oleh pihak yang satu lagi, pada masa yang sama dan dalam jumlah yang sesuai. Ahli ekonomi menyebut keadaan ini sebagai kehendak serentak dua pihak. Jika anda menanam padi dan memerlukan kasut, pembuat kasut mungkin mahukan minyak masak, bukannya beras. Wang menyelesaikan masalah ini dengan memisahkan urusan menjual daripada membeli: anda menjual beras anda kepada seseorang dan membeli kasut daripada orang lain.

Wang biasanya mempunyai tiga fungsi.

Wang ialah alat perantaraan pertukaran: orang menerimanya sebagai bayaran. Wang ialah unit akaun: harga dinyatakan dalam unit ini, jadi kita boleh membandingkan nilai pelbagai perkara. Wang juga ialah penyimpan nilai: wang membawa nilai dari hari ini ke masa hadapan. Tiada wang yang menyimpan nilai dengan sempurna, tetapi sesetengah bentuk wang kehilangan kuasa beli dengan lebih perlahan berbanding yang lain.

Sepanjang sejarah, banyak benda telah digunakan sebagai wang: cangkerang, garam, manik, ternakan, tembaga, perak dan emas. Logam berharga mula digunakan secara meluas kerana bekalannya terhad, tahan lama dan diterima ramai. Namun, membawa dan melindungi logam adalah sukar, maka bank mula mengeluarkan dokumen tuntutan kertas yang boleh ditebus dengan sejumlah logam yang dinyatakan. Di bawah pelbagai versi piawaian emas, satu unit mata wang dikaitkan dengan sejumlah emas di sisi undang-undang. Peraturannya berbeza mengikut tempat dan zaman.

Lama-kelamaan, wang semakin bergantung pada institusi dan janji berbanding logam. Pada tahun 1971, Amerika Syarikat menamatkan pertukaran rasmi dolar dengan emas oleh kerajaan asing dan bank pusat. Hari ini, kebanyakan mata wang negara ialah wang fiat: mata wang yang dikeluarkan di bawah kuasa kerajaan, biasanya melalui bank pusat, yang tidak boleh ditebus dengan sejumlah tetap emas atau apa-apa komoditi lain. Perkataan fiat berasal daripada bahasa Latin yang bermaksud "biarlah ia terlaksana", dan sering difahami sebagai "melalui dekri".

Wang fiat berfungsi kerana orang ramai, perniagaan, bank dan kerajaan menerimanya. Undang-undang biasanya menjadikannya wang sah dan mewajibkan penggunaannya untuk membayar cukai, dan orang ramai mahukannya kerana semua orang di sekeliling mereka menggunakannya.

Kita beralih daripada wang yang disandarkan pada sesuatu kepada wang yang disandarkan pada kepercayaan terhadap seseorang.

Apabila orang mendengar perkataan inflasi, mereka biasanya terfikir tentang kenaikan harga.

Inflasi harga ialah kenaikan berterusan dalam paras harga umum. Sisi lainnya ialah kuasa beli: berapa banyak barangan dan perkhidmatan yang boleh dibeli dengan satu unit wang. Jika harga sebakul barangan asas meningkat daripada 100 unit mata wang kepada 110, 100 unit yang sama tidak lagi dapat membeli keseluruhan bakul itu.

Inflasi mempunyai beberapa punca, dan ahli ekonomi membahaskan sejauh mana setiap punca memainkan peranan: pertambahan wang dan kredit, gangguan bekalan, perubahan permintaan, mata wang yang semakin lemah, cukai, dan kos pengeluaran. Satu punca wajar diberi perhatian kerana ia merupakan pilihan, bukannya sesuatu yang berlaku secara kebetulan: dalam sistem fiat, sebilangan kecil institusi boleh menambah bekalan wang dan kredit serta mengubah peraturan yang mengawalnya.

Fikirkan perkara yang menjadikan sesuatu itu bernilai.

Lukisan Mona Lisa yang asli lebih bernilai daripada mana-mana salinannya, bukan kerana rupanya lebih cantik, tetapi kerana hanya ada satu yang asli. Kekurangan bekalan semata-mata tidak mewujudkan nilai, tetapi apabila orang menginginkan sesuatu, bekalannya menjadi penting.

Apabila bekalan wang bertambah lebih cepat daripada pertambahan barangan dan perkhidmatan yang boleh dibelinya, setiap unit wang cenderung dapat membeli lebih sedikit.

Inflasi tidak memberikan kesan yang sama kepada semua orang. Seseorang yang memegang sebahagian besar wangnya dalam bentuk tunai atau simpanan mungkin kehilangan kuasa beli. Seseorang yang memiliki aset yang meningkat harganya mungkin mendapat sedikit perlindungan. Upah dan harga juga menyesuaikan diri pada kadar yang berbeza.

Wang dalam akaun bank anda juga berbeza daripada wang tunai di tangan anda. Bank tidak menyimpan setiap deposit dalam bentuk tunai: sebahagian besarnya dipinjamkan dan dilaburkan. Baki akaun bank ialah janji bank untuk membayar anda. Janji itu biasanya ditepati, tetapi ia bergantung pada bank tersebut dan peraturan yang mengawalnya.

Cubalah: semakan kuasa beli

Pilih satu barangan atau perkhidmatan biasa dalam komuniti anda, seperti roti, pengangkutan, atau kredit telefon. Catatkan harganya hari ini. Tanya seseorang berapa harganya beberapa tahun yang lalu, kemudian semak rekod yang boleh dipercayai jika anda dapat berbuat demikian. Adakah pendapatan meningkat pada kadar yang sama? Apakah faktor lain yang mungkin menjelaskan perubahan itu?

Semua ini tidak bermakna wang fiat tidak berfungsi. Wang fiat menawarkan pembayaran yang mudah, kredit yang fleksibel, dan alat untuk menangani krisis. Namun, fleksibiliti yang sama menimbulkan risiko: bekalan dan peraturannya boleh berubah, sedangkan orang yang menggunakannya tidak mempunyai banyak suara dalam menentukan perkara tersebut.

Inilah sebabnya orang mencari alternatif, dan sebab Bitcoin dicipta.

Sebelum Bitcoin, penghantaran wang dalam talian sentiasa bergantung pada organisasi yang dipercayai: bank atau syarikat pembayaran yang menyimpan lejar, meluluskan akaun, dan boleh menangguhkan, menyekat, atau membalikkan pembayaran. Selama beberapa dekad, saintis komputer cuba mencipta wang digital tanpa penerbit pusat. Bahagian yang sukar ialah maklumat digital mudah disalin. Jika syiling digital boleh disalin dan dibelanjakan dua kali, syiling itu tidak dapat berfungsi sebagai wang. Ini dipanggil masalah perbelanjaan berganda.

Pada 31 Oktober 2008, seseorang atau sekumpulan individu yang menggunakan nama Satoshi Nakamoto menerbitkan sebuah kertas yang menghuraikan penyelesaian: Bitcoin: Sistem Wang Tunai Elektronik Rakan ke Rakan. Rangkaian ini mula beroperasi pada Januari 2009.

Bitcoin ialah wang digital yang tidak berpusat, mempunyai bekalan terhad, dan boleh dihantar secara rakan ke rakan tanpa kebenaran bank.

Sifat tidak berpusat bermakna tiada pejabat pusat yang boleh mencipta akaun, mengubah baki, atau meluluskan siapa yang boleh menyertai rangkaian. Sesiapa sahaja boleh memuat turun dan memeriksa perisian sumber terbuka itu, dan banyak komputer bebas menyimpan salinan rekod tersebut. Ini tidak bermakna semua orang mempunyai pengaruh yang sama. Ini bermakna tiada seorang peserta pun yang boleh mengubah lejar atau peraturan monetari untuk semua orang.

Mempunyai bekalan terhad bermakna jumlah bitcoin tidak akan melebihi 21 juta. bitcoin baharu dikeluarkan mengikut jadual yang terbuka kepada umum, dan komputer bebas yang dipanggil nod menolak mana-mana blok yang melanggar peraturan itu. Had ini boleh dipercayai kerana sesiapa sahaja boleh menyemaknya. Namun, ini bukan hukum alam: had ini kekal kerana para peserta terus menguatkuasakannya. Bekalan terhad juga tidak menjamin bahawa harga akan meningkat. Harga bergantung pada permintaan serta bekalan.

Sifat rakan ke rakan bermakna anda boleh menghantar bitcoin kepada sesiapa sahaja, di mana-mana sahaja, tanpa membuka akaun dengan rangkaian Bitcoin atau meminta kelulusan pihak berkuasa pusat. Tiada syarikat boleh membekukan bitcoin yang anda kawal sendiri. Kebebasan itu turut membawa tanggungjawab: transaksi yang sah biasanya mustahil untuk dibalikkan, dan tiada pusat bantuan untuk rangkaian ini.

Salah satu tanggapan yang salah ialah Bitcoin tidak mampu dimiliki kerana satu bitcoin mahal. Anda tidak perlu membeli atau menggunakan satu bitcoin penuh. Satu bitcoin boleh dibahagikan kepada 100,000,000 unit yang lebih kecil yang dipanggil satoshi, atau sats. Memiliki 100,000 sats dan memiliki 0.001 bitcoin merujuk kepada jumlah yang sama.

Rangkaian ini bergantung pada pelbagai peserta: pengguna yang menghantar, menerima, dan menyimpan bitcoin; nod yang menyemak setiap transaksi dan blok berdasarkan peraturan; dan pelombong yang bersaing untuk menambah blok baharu pada rekod kira-kira setiap sepuluh minit. Rekod itu, iaitu rantaian blok, terbuka kepada umum dan boleh dilihat oleh sesiapa sahaja, dan kos untuk menulisnya semula amat tinggi.

Nota tentang ejaan: Bitcoin dengan huruf besar B biasanya merujuk kepada rangkaian atau sistem. bitcoin dengan huruf kecil b merujuk kepada wang itu sendiri.

Bitcoin juga mempunyai kelebihan dan kekurangan. Harganya boleh berubah dengan cepat. Kesilapan biasanya tidak dapat diperbetulkan. Penerimaannya masih terhad di banyak tempat, dan penggunaan yang selamat memerlukan sedikit pembelajaran. Bitcoin menggantikan sebahagian kepercayaan terhadap institusi dengan pengesahan dan tanggungjawab peribadi. Bitcoin tidak menghapuskan risiko.

Sebuah dompet Bitcoin ialah alat, biasanya aplikasi, yang membolehkan anda menerima, menyemak dan menghantar bitcoin. Bitcoin anda tidak disimpan di dalam telefon anda: ia direkodkan pada rantaian blok. Dompet mengurus kunci yang membolehkan anda membuktikan bahawa bitcoin itu milik anda dan membenarkan pembayaran.

Jadi, soalan pertama tentang mana-mana dompet ialah: siapakah yang mengawal kunci?

Siapakah yang sebenarnya memegang bitcoin anda?

Dengan dompet jagaan kendiri, anda mengawal kunci.

Apabila anda menyediakannya, dompet itu memaparkan frasa benih (juga dipanggil frasa pemulihan): senarai perkataan mengikut urutan tertentu, biasanya 12 atau 24 perkataan. Frasa ini boleh menjana semula kunci anda pada peranti lain. Sesiapa yang memilikinya boleh mengambil bitcoin anda. Frasa benih bukan sekadar sandaran: ia memberikan akses penuh.

Lindunginya:

• catatkannya dengan tepat pada kertas apabila anda mencipta dompet;
• simpannya di luar talian, secara rahsia dan di tempat yang tidak akan menyebabkannya hilang atau rosak;
• jangan sekali-kali mengambil gambarnya, menghantarnya melalui e-mel, menyimpannya dalam nota awan atau menghantarnya dalam mesej;
• jangan sekali-kali menaipnya ke dalam laman web.

Jika anda kehilangan frasa benih dan peranti anda, tiada sesiapa yang boleh memulihkan bitcoin anda untuk anda.

Dengan dompet jagaan, sebuah syarikat memegang kunci bagi pihak anda, lebih kurang seperti bank. Baki anda ialah janji syarikat itu untuk membayar anda. Proses penyediaannya biasa digunakan dan sokongan mungkin tersedia, tetapi anda bergantung pada syarikat itu: syarikat boleh mengehadkan pengeluaran, membekukan akaun, digodam atau menghentikan operasi.

Ungkapan yang berguna dalam dunia Bitcoin: bukan kunci anda, bukan syiling anda. Memilih bentuk jagaan bukanlah ujian nilai diri. Yang penting ialah mengetahui jenis yang anda gunakan dan perkara yang anda percayai.

My First Bitcoin tidak mengesyorkan dompet tertentu. Alat, fi dan pemilik berubah, dan apa yang sesuai untuk satu komuniti mungkin tidak sesuai untuk komuniti lain. Tanya pendidik yang dipercayai tentang dompet yang digunakan oleh orang setempat, dan semak sendiri perkara berikut sebelum menggunakan mana-mana dompet:

• Kunci: siapakah yang mengawal kunci, anda atau syarikat?
• Pemulihan: apakah yang berlaku jika telefon anda hilang atau syarikat itu tidak lagi wujud?
• Sumber: adakah anda memuat turunnya daripada laman web rasmi atau penyenaraian di gedung aplikasi, bukannya daripada pautan yang dihantar oleh seseorang kepada anda?
• Kod: adakah kodnya bersumber terbuka dan diselenggara secara aktif? (Sumber terbuka sahaja tidak membuktikan bahawa sesuatu alat itu selamat.)
• Kos: apakah fi yang dikenakan untuk penghantaran, penerimaan atau pengeluaran?
• Pembayaran: adakah ia menyokong pembayaran yang anda perlukan, sama ada dalam rantaian atau melalui Lightning?

Bitcoin mempunyai dua cara pembayaran yang lazim. Dalam rantaian, pembayaran direkodkan secara langsung dalam rantaian blok. Lightning ialah rangkaian pembayaran yang dibina di atas Bitcoin untuk pembayaran pantas, bernilai kecil dan kerap, seperti membeli secawan kopi. Dompet Lightning juga boleh berada di bawah jagaan pihak ketiga atau jagaan kendiri.

Tiga peraturan ini akan memastikan anda selamat semasa belajar:

1. Belajar dahulu. Jangan bertindak kerana keterujaan, ketakutan atau tekanan.
2. Mulakan dengan jumlah yang kecil. Cuba alat yang belum biasa anda gunakan dengan jumlah yang anda mampu tanggung jika kehilangannya.
3. Jangan Percaya, Sahkan. Semak individu, kaedah pembayaran, alamat dan jumlah sebelum anda meluluskan pembayaran.

Kongsikan maklumat penerimaan, jangan sekali-kali kongsikan rahsia. Alamat atau permintaan pembayaran boleh dikongsikan. Frasa benih atau kunci peribadi tidak boleh dikongsikan sama sekali. Tiada pendidik, syarikat dompet atau petugas sokongan yang sah akan meminta maklumat tersebut.

Berhenti jika seseorang mendesak anda bertindak segera atau merahsiakan sesuatu, menjanjikan pulangan terjamin, meminta anda menghantar bitcoin terlebih dahulu, atau meminta frasa benih anda. Berhenti seketika. Jangan kongsikan apa-apa. Jangan hantar apa-apa. Kemudian buat semakan melalui sumber yang sudah anda kenali.

Wang bergantung pada peraturan dan kepercayaan

Wang fiat memudahkan pembayaran, tetapi bekalan dan peraturannya ditetapkan oleh sebilangan kecil institusi, dan kuasa belinya boleh merosot dari semasa ke semasa.

Bitcoin menawarkan peraturan yang berbeza

Sejak 2009, Bitcoin telah menawarkan wang dengan bekalan terhad yang diketahui umum, terbuka kepada sesiapa sahaja, dan boleh disahkan tanpa perlu bergantung pada kepercayaan. Namun, terdapat juga cabarannya: turun naik harga, kesilapan yang tidak boleh dibetulkan, dan tanggungjawab peribadi.

Keselamatan diutamakan

Belajar dahulu, mulakan secara kecil-kecilan, dan sahkan segala-galanya. Jangan sesekali berkongsi frasa benih anda. Anda tidak perlu melakukan semuanya serentak: satu langkah seterusnya yang selamat sudah memadai.

Ini hanyalah permulaan

Rujuk semula lima soalan pada permulaan. Apakah jawapan anda sekarang?

Program Diploma Bitcoin ialah langkah seterusnya. Empat modulnya membawa anda lebih jauh, daripada memahami wang, kepada cara Bitcoin berfungsi, penggunaan Bitcoin dengan selamat, dan peranan Bitcoin dalam komuniti anda. Kekalkan rasa ingin tahu, teruskan bertanya, dan ketahui lebih lanjut di myfirstbitcoin.org.