Yaqa llapa runakunaqa manapuni qullqimanta yuyaymananankupaq sayarinkuchu.

Manam qullqi taripaymantachu, nitaq tukuchiymantachu, aswanqa imataq chay, imaynataq llamk'an chaymanta chiqapta yuyaymanaymantam.

Sapa p'unchawmi qullqita llamk'achinchik, ichaqa yaqalla imayna llamk'asqanmanta tapukunchik.

Ñawinchayta manaraq qatinachkaspa, pichqa tapukuykunamanta huk ratuta yuyaymanaychik. Atispaykichikqa, sapa tapukuypaq huk pisi kutichiyta qillqaychik:

1. ¿Imaraykutaq runakuna qullqita munanku?
2. ¿Imataq imatapas qullqiman tukuchin?
3. ¿Pitaq llamk'achisqaykichik qullqita unanman utaq kamachinman?
4. ¿Imaraykutaq llamk'achisqaykichik qullqi chaninniyuq?
5. ¿Qullqiykichikwan kunanqa ñawpaqpi hina chay kikillan achkhataraqchu rantiyta atinkichik?

Kutichiyniykichikta waqaychaychik. Tukuyninpi yapamanta ñawinchaychik. Kay pusariq qillqaqa wakin yuyayniykichikta kallpachanman, wakintataq tikranman.

Ñawinchachkaspaqa, chiqap kaqwan hukpa yuyayninwan imapi mana kikin kasqanta qhawariychik. "Kay qullqi raphiqa qullqi haywaykunata paganapaq chaskisqam" nisqaqa huk chiqap kaqmi, chiqap kasqantapas chiqaqchayta atikunmi. "Kaymi qullqipaq aswan allin kaq" nisqataqmi huk tukuy yuyay, chaypaqmi tupuna kamachikunapas chiqap kasqanmanta riqsichiqkunapas kanan.

Kay pusariq qillqaqa suqta tapukuymanhinam wakichisqa kachkan: imaraykutaq qullqi ancha chaninniyuq, imataq chay, ima sasachakuykunataq chaywan kanman, imataq Bitcoin, imaynataq mana ch'iqiman churaspa llamk'achina, ima hamun chaymanta.

Yachachinallapaqmi. Manam qullqi apaykachanamanta, wiñachinapaq qullqi churaymanta, kamachikunamanta, nitaq qullqi haywaykunamantapas yuyaychaykunata qunchu; manataqmi imatapas rantiychik, qhatuychik utaq waqaychaychik nispa ninchu.

Qullqiqa rantiqanakunapaq llamk'anam.

Manam pipas qullqita munanchu qullqi kasqallanmanta. Imata rantiyta atisqanraykum munanchik. Qullqi raphiqa huk raphi kispiñallam. Allinpaq kananqa huk runakuna chiqapta munasqanchikkunamanta chaskisqankuraykum, paykunapas qhipaman huk runakuna chaskinankuta suyasqankurayku.

Kaymi qullqita chhalaymanta t'aqan.

Chhalaypiqa iskaynin runakuna hukninpa kaqninta munaptillankum, kikin pachapi hinaspa allin tupuypi, rantiqanakuyqa atikun. Qullqi kawsay yachaqkunaqa kayta sutichanku iskayninpa munayninkuna tupay. Arrusta tarpuchkaspa sapatukunata munaptiykiqa, sapatukuna ruwaq runaqa yanukunapaq wirata munanman, manam arrustachu. Qullqiqa kay sasachakuyta allichan rantikuyta rantiymanta t'aqaspa: arrusniykita huk runaman rantikunki, hukmantañataq sapatukunata rantinki.

Qullqiqa kimsa ruwayniyuqmi kan.

Kayqa rantiqanakunapaq llamk'ana: runakunaqa paywan pagasqa kayta chaskinku. Kayqa yupanapaq tupu: chaninkunaqa paywanmi willakun, chayrayku imaymana kaqkunapa chaninta tupachiyta atinchik. Hinallataq kayqa chani waqaychana: chanita kunanmanta hamuq pachaman apan. Manam mayqin qullqipas chanita mana imapas pisiyaspa waqaychanchu, ichaqa wakin qullqikunaqa rantiy atiyninkuta hukkunamanta aswan allillamanta chinkachinku.

Ñawpa pachakunamantapacham achka imakuna qullqi hina karqanku: ch'uru qarakuna, kachi, mullu, uywakuna, anta, qullqi q'illay, quripas. Chaniyuq q'illaykunaqa tukuy hinantinpi llamk'achisqa karqanku pisi kasqankurayku, unaypaq kasqankurayku, achka runakuna chaskisqankuraykupas. Ichaqa q'illayta apaypas waqaychaypas sasam, chayrayku qullqi wasikunaqa huk nisqa tupu q'illaywan kutichiy atina raphikunata quyta qallarirqanku. Imaymana quri kamachiynin kasqanman hina, huk qullqi tupuqa kamachiyman hina huk tupu quriwan watasqa karqan. Kamachiykunaqa llaqtaman pachaman hinam hukniray karqanku.

Pacha risqanman hina, qullqiqa q'illaymanta aswanqa kamachiq tantanakuykunapi, simi quykunapipas sayarirqan. 1971 watapi, Estados Unidos suyuqa huk suyukunapa kamachiqninkuna, chawpi qullqi wasinkunapas dular qullqita quriwan kamachiyman hina chhalanankuta tukurqan. Kunanqa, aswan achka suyukunapa qullqinkunaqa fiat qullqi: suyu kamachiqpa atiyninwan qusqa qullqi, aswantaqa chawpi qullqi wasintakama, mana huk takyachisqa tupu quriwan nitaq huk rantikuy kaqwanpas chhalay atina. Fiat simiqa Latin simipim "ruwakuchun" nin, aswantaqa "kamachiyniqta" nispa unanchasqa.

Fiat qullqiqa runakuna, rantikuy tantanakuykuna, qullqi wasikuna, suyu kamachiqkunapas chaskisqankuraykum llamk'an. Kamachiykunaqa pagakunapaq chaskinanchikpaqmi kay qullqita churanku, suyuman haywa qullqita pagakunapaqpas mañakunku; runakunaqa muyuriqninpi llapanku llamk'achisqankuraykum munanku.

Imallapipas sayaq qullqimanta, pipipas iñikuypi sayaq qullqimanmi pasarqanchik.

Runakuna inflasyun nisqa simita uyarispaqa, aswanta chaninkunap wichariyninpi yuyanku.

Chaninkunap wichariynin nisqaqa tukuy rikch'aq chaninkunap mana sayaspa wichariyninmi. Huk kaqnintaq rantiy atiymi: qullqip sapa t'aqanwan hayka imakunata rantiy atisqan. Sapa p'unchawpi munasqa imakunawan hunt'asqa huk isankap chanin 100 qullqi t'aqamanta 110man wichariptinqa, chay kikin 100 t'aqakunawanqa manañam tukuy isankata rantiyta atinchu.

Inflasyunqa achka imaraykukuna kan. Qullqi yachaqkunataq sapa imaraykup hayka unanchasqa kasqanmanta rimanakunku: qullqip, mañakuna qullqip ima yapakuynin, qhatuman imakuna chayaypa hark'akuynin, rantiy munaypa tikrakuynin, qullqip chanin pisiyaynin, impwistukuna, ruraypi qullqi churasqakuna ima. Huk imarayqunqa allinta qhawarina, imaraykuchus chayqa akllasqam, mana yanqallamanta paqarisqachu: fiat qullqi llikapiqa, pisi huñukuna qullqita, mañakuna qullqita ima yapayta, kamachinankunatapas tikrayta atinku.

Imarayku huk ima chaninniyuq kasqanmanta yuyaymanaychik.

Ñawpaqta rurasqa Mona Lisaqa mayqin paymanta rikch'achisqa siq'isqamantapas aswan chaninniyuqmi, manam aswan sumaq rikch'akuptinchu, aswanqa sapallan kasqanraykum. Pisilla kayqa sapallanqa manam chaninta paqarichinchu, ichaqa runakuna huk imata munaptinkuqa, hayka kasqanqa ancha unanchasqam.

Qullqip hayka kasqan, chaywan rantina imakunamanta aswan utqaylla yapakuptinqa, sapa t'aqanwanqa aswan pisillata rantiy atikun.

Inflasyunqa manam llapa runakunatachu kikillanta tupan. Huk runa qullqinta aswanta makipi apana qullqipi utaq waqaychasqa qullqipi hap'iqmi rantiy atiyninta pisiyachinman. Chaninta wichariq kaqniyuq runataq wakinmanta amachakusqa kanman. Llamk'aymanta chaskina qullqikunapas chaninkunapas sapaq utqay kaywanmi tikrakunku.

Banku yupaynikichikpi kaq qullqipas makiykichikpi kaq qullqimantaqa hukmi. Bankuqa manam sapa churasqa qullqitachu makipi apana qullqihina waqaychan: aska kaqnintam mañan, mirachinanpaqpas churan. Bankupi kaq qullqi yupayqa bankup qamkunaman qullqita qunanpaq simi qusqanmi. Chay simi qusqanqa aswanta hunt'akunmi, ichaqa bankumantawan chayta kamachiq kamachikunamantam hap'ikun.

Ruraychik: rantiy atiyta chiqaqchay

Aylluykichikpi sapa p'unchaw rantina huk imata akllaychik, t'antata, purichina yanapayta utaq tilifunupi rimanapaq qullqi churayta hina. Kunan p'unchaw chaninta qillqaychik. Pipis achka watakuna ñawpaqta hayka chaninniyuq kasqanta tapuychik, chaymanta atispaqa huk allin chiqaqchasqa qillqapi qhawariychik. Chaskisqa qullqikunapas kikin utqayllachu wicharirqan? ¿Ima huk kaqwanraqmi chay tikrakuyta sut'inchay atikunman?

Tukuy kayqa manam fiat qullqi mana allin llamk'asqanta ninchu. Payqa sasachakuyniyuq mana kaq qullqi quyta, imaymanaman tikrakuy atiq mañakuna qullqita, sasachakuykunaman kutichinapaq yanapakuykunata ima qun. Ichaqa chay kikin tikrakuy atiyqa sasimanmi churakun: hayka kasqanpas kamachinankunapas tikrakunmanmi, chaywan llamk'aq runakunataq pisillata ninta atinku.

Chayraykum runakuna huk akllanakunata mask'anku, chayraykutaqmi Bitcoin paqarichisqa karqan.

Bitcoin manaraq kaptin, llikanta qullqi apachiyqa sapa kuti huk iñinapaq tantanakuymanta hap'ipakusqan karqan: huk bankumanta utaq paguykunata ruwaq kumpaniyamanta, paymi yupay qillqata waqaychaq, kwintakunata chaniq, hinaspa huk paguyta qhipachiyta, hark'ayta utaq kutichiyta atiq. Achka chunka watakunata, kumputadurakunamanta yachaqkunaqa huk chawpi lluqsichiqniyuq mana kaspa yupaychasqa qullqita paqarichiyta munarqanku. Sasa kaqqa yupaychasqa willakuyta iskaychay ancha sasa mana kasqanmi karqan. Huk yupaychasqa qullqi iskaychasqa kaspa iskay kutita gastakuyta atinman chayqa, manam qullqi hina llamk'ayta atinmanchu. Kaytam sutichanku iskay kuti gastay sasachakuy.

2008 watap kantaray killanpi 31 punchawpi, Satoshi Nakamoto sutita apaykachaq huk runa utaq huñu huk allichayta willakuq qillqata riqsichirqan: Bitcoin: Masimanta Masiman Iliktruniku Qullqi Llikacha. Llikam 2009 watap qhapaq puquy killanpi qallarirqan.

Bitcoin nisqaqa yupaychasqa qullqim, kayqa mana huk chawpipi kamachisqachu, hinaspa tukukuyniyuq haywarikuyniyuqmi, apachikuytapas atinmi masimanta masiman huk bankup saqininta mana mañakuspa.

Kay mana huk chawpipi kamachisqa kayqa ninanmi: manam kanchu huk chawpi llamk'ana wasi, kwintakunata paqarichiq, qullqi puchukunata tikraq utaq pi yaykunanta chaniq. Pipas kichasqa pukyuyuq prugramata uraykachiyta, qhawapaytapas atinmi, hinaspa achka sapanchasqa kumputadurakunaqa qillqasqap huk iskaychasqanta waqaychanku. Kayqa manam llapanku kikin kallpayuq kasqankuta ninchu. Aswanqa ninanmi: mana huk sapallan kaqpas llapankupaq yupay qillqata nitaq qullqip kamachikuyninkunata tikrayta atinchu.

Huk tukukuyniyuq haywarikuy kapuq kayqa ninanmi: manam hayk'aqpas 21 hunu bitcoinmanta aswan kanqachu. Musuq bitcoinqa llapapaq riqsisqa pacha wakichisqaman hinam lluqsichikun, hinaspa nudu sutiyuq sapanchasqa kumputadurakunaqa chay kamachikuyta p'akiq ima blukitapas mana chaskinkuchu. Chay tukukuyninqa iñinapaqmi, pipas chiqaqchayta atin chayrayku. Ichaqa manam pachamamaq kamachiyninchu: kaqllapim qhipakun, chaypi kaqkuna hinalla hunt'achinku chayrayku. Tukukuyniyuq haywarikuyqa manataqmi chanin wicharinanta takyachinchu. Chaniqa mañakuymantapas haywarikuymantapas hap'ipakunmi.

Kay masimanta masiman kayqa ninanmi: bitcoin apachiyta atinki pipaqpas, maymanpas, Bitcoin llikapi huk kwintata mana kichaspa nitaq huk chawpi kamachiqmanta saqiyta mañakuspa. Manam mayqin kumpaniyapas kikiypa kamachisqayki bitcointa hark'ayta atinchu. Chay qispisqa kaypa huknin uywanqa ruwasqaykimanta kutichiy kaymi: allin ruwasqa huk apachiyqa aswantaqa mana kutichinapaqmi, hinaspa manam llikapaq yanapay wasi kanchu.

Huk pantasqa yuyayqa Bitcoin mana taripana kasqanmi, huk bitcoin ancha chaninniyuq kasqanrayku. Manam huk hunt'a bitcointa rantinaykichu nitaq llamk'achinaykichu. Huk bitcoinqa 100 000 000 aswan huch'uy tupukunapim rakikun, kaykunaq sutinmi satoshis, utaq sats. 100 000 sats kapuywan 0,001 bitcoin kapuywanqa kikin hayk'aytam nin.

Llikaqa imaymana kaqkunap yanapayninwanmi llamk'an: llamk'achiqkuna bitcoin apachiq, chaskiq, waqaychaq ima; nudukuna sapa apachiyta, sapa blukitapas kamachikuykunaman hina qhawapaq; hinaspa minirukuna yaqa sapa chunka minutupi huk musuq blukita qillqasqaman yapaypaq atipanakuspa. Chay qillqasqaqa, bluki waskha, llapapaqmi, pipas qhawayta atinmi, hinaspa musuqmanta qillqayqa ancha chaninniyuqmi.

Qillqanamanta huk willakuy: Bitcoin hatun B sanampawanqa aswanta llikata utaq llikachata ninmi. bitcoin huch'uy b sanampawantaq qullqi kikinta nin.

Bitcoin nisqapas allin kaqkunawan kuska mana allin kaqkunayuqmi. Chaniqa utqayllam tikrakunman. Pantasqakunaqa aswantaqa wiñaypaqmi. Achka kitikunapiraqmi chaskikuyninqa pisilla, hinaspa mana sasachakuypi llamk'achinapaqqa yachakuna kan. Bitcoin nisqaqa tantanakuykunapi wakin iñiyta chiqaqchaywan, kikin ruwasqanmanta kutichiywan ima rantichin. Manam sasachakuypi kaytaqa chinkachinchu.

Huk Bitcoin qullqi waqaychana nisqaqa huk llamk'anam, aswantaqa huk aplikasiyun, bitcoin chaskinaykipaq, qhawanaykipaq, apachinaykipaq ima. Bitcoinniykiqa manam tilifunu ukhuykipichu waqaychasqa kachkan: t'inkisqa t'aqakunap waskhanpim qillqasqa kachkan. Qullqi waqaychanaqa kamachin llawikunata chaywan qampa kasqanta chiqaqchanaykipaq, huk paguta kamachinaykipaq ima.

Chayrayku, mayqin qullqi waqaychanamantapas ñawpaq tapuyqa kaymi: pitaq llawikunata kamachin?

Pitaq chiqaqpuni bitcoinniykita hap'in?

Huk kikiykipa waqaychasqayki qullqi waqaychanawan, qammi llawikunata kamachinki.

Chayta wakichispaqa, rikuchisunki huk muhu rimayta (kutichimuna rimay nisqatapas): ñiqichasqa simikunap sinrin, aswantaqa 12 utaq 24. Chaywanqa huk dispositiwupi llawikunaykita musuqmanta paqarichiyta atinki. Pipis chayniyuqqa bitcoinniykita apakuyta atin. Muhu rimayqa manam huk waqaychasqa kikinchayllachu: lliwman yaykunapaqmi.

Amachay:

• qullqi waqaychanata paqarichispaqa, allinta raphipi qillqay;
• mana llika tinkisqapi, pakasqapi, mana chinkanan nitaq waqllikunan chiqaspi waqaychay;
• ama hayk'aqpas phututa hurquychu, nitaq kurriyu iliktrunikuwan apachiychu, nitaq phuyupi qillqaykunapi waqaychaychu, nitaq willakuywan apachiychu;
• ama hayk'aqpas huk web kitipi qillqaychu.

Muhu rimayniykita dispositiwuykitawan chinkachispaqa, manam pipas bitcoinniykita qampaq kutichimuyta atinmanchu.

Huk hukpa waqaychasqan qullqi waqaychanawan, huk llamk'ay wasi qampaq llawikunata hap'in, qullqi waqaychay wasihina. Qullqi yupayniykiqa chay llamk'ay wasip pagasunaykipaq simin qusqanmi. Wakichiyninqa riqsisqahinam, yanapakuypas kanmanmi, ichaqa chay llamk'ay wasimantam hap'ipakunki: qullqi hurquyta sayachinman, kwintata hark'anman, pantasqa yaykuyta muchunman, utaq wichq'akunman.

Bitcoin pachapi huk allin rimay: mana llawikunaykichu chayqa, manataq qullqiykichu. Piq waqaychananta akllayqa manam chaniyniykita tupunchu. Aswan allinqa mayqin rikch'aqta llamk'achisqaykita, imapipas hap'ipakusqaykita yachaymi.

My First Bitcoin nisqaqa manam wakin qullqi waqaychanakunatachu akllachin. Llamk'anakunapas, paganakunapas, dueñunkunapas tikrakunmi, huk ayllupaq allin kaqqa manachá huk ayllupaq allinchu kanman. Hap'ipakuna yachachiqta tapuy, chay llaqtapi runakuna imata llamk'achisqankumanta, hinaspa mayqin qullqi waqaychanatapas manaraq llamk'achispa kaykunata kikiyki qhaway:

• Llawikuna: pitaq llawikunata kamachin, qamchu icha huk llamk'ay wasichu?
• Kutichimuy: imataq kanman tilifununiyki chinkanman utaq llamk'ay wasi chinkapunman chayqa?
• Maymanta: kikinpa web kitinmantachu utaq aplikasiyunkuna qhatup kikin qillqanmantachu uraykachirqanki, manachu hukpa apachimusqan t'inkimanta?
• Kudigu: kichasqa kudiguyuqchu, hinallataq sapa kuti allinchasqachu kachkan? (Kichasqa kudigullaqa manam huk llamk'anap mana chikiyniyuq kasqanta chiqaqchanchu.)
• Chaninkuna: apachinapaq, chaskinapaq utaq hurqunapaq ima paganakunataq kan?
• Qullqi quykuna: ¿munasqaykichik qullqi quykunatachu atichin, waskha ukhupipas Lightning nisqapipas?

Bitcoin nisqapi iskay riqsisqa ñankuna kan qullqita qunapaq. Waskha ukhupi qullqi quykunaqa chiqallamanta k'itikunap waskhanpi qillqakun. Lightning nisqaqa Bitcoin hawanpi ruwasqa qullqi quy llika, utqaylla, pisi qullqillawan, sapa kuti quypakunapaq, huk kaphita rantiy hinapaq. Lightning qullqi waqaychanapas hukpa waqaychasqan utaq kikiykichikpa waqaychasqaykichik kanman.

Kimsa kamachiy yachakushaspa mana ima sasachakuyman urmanaykichikpaq yanapasunkichik:

1. Ñawpaqta yachakuychik. Ama kusikuyrayku, manchaku yrayku nitaq ñit'iyraykuchu imatapas ruwaychik.
2. Pisillawan qallariychik. Mana riqsisqaykichik llamk'anakunata chinkachispapas mana sasachakunaykichikpaq hina qullqillawan malliychik.
3. Ama Iñiychikchu, Chiqaqchaychik. Huk qullqi quyta saqichkaspaqa, runata, imayna qullqi quna kasqanta, tiyayta, hayka qullqi kasqantawan chiqaqchaychik.

Qullqi chaskinapaq willayta qunakuychik, ama hayk'aqpas pakasqakunataqa. Huk tiyayta utaq qullqi mañakuytaqa qunakunmanmi. Muhu rimayta utaq sapalla kichanataqa manam hayk'aqpas qunakunanchu. Manam mayqin chiqap yachachiqpas, qullqi waqaychana llamk'achiq huñupas, yanapaq llamk'aqpas hayk'aqpas chayta mañakusunkichikchu.

Pipas utqayta ruwanaykichikpaq utaq pakallapi ruwanaykichikpaq ñit'isunkichik chayqa, chiqapta qullqi mirananta nispasun kichik chayqa, ñawpaqta bitcoin kachanaykichikta mañakusunkichik chayqa, utaq muhu rimayniykichikta mañakusunkichik chayqa, sayaychik. Samariychik. Ama imatapas qunakuychikchu. Ama imatapas kachaychikchu. Chaymantaña ñawpaqmantapacha riqsisqaykichik willay pukyuwan chiqaqchaychik.

Qullqiqa kamachiykunapi, iñinakuypi ima sayakun

Kamachiywan chaniyuq qullqiqa pagaykunata pisiyachin, ichaqa hayka kananta, kamachiykunatapas pisi tantanakuykunallam churanku, hinaspapas pachawanqa rantiy atinmi pisiyamunman.

Bitcoin huk niraq kamachiykunata qun

2009 watamantapacha, Bitcoin llapapa yachanankupaq, tukuyuq haykayniyuq qullqita qun; pipas chayman yaykuyta atin, iñiyllamantaqa chiqaqchayta atin. Ichaqa sasachakuykunatapas apamun: chanin wicharin uraykun, mana allichay atina pantaykuna kan, kikinpas ruwasqanmanta kutichinan.

Hark'asqa kaymi ñawpaqta

Ñawpaqta yachaychik, pisimanta qallariychik, hinallataq tukuy imata chiqaqchaychik. Ama hayk'aqpas muhu rimay qutuykichikta wakinman quychikchu. Manam tukuy imata huk kutillapi ruwanaykichikchu: huk hark'asqa qatiq thatkillawanmi aypan.

Kayqa qallariyllaraqmi

Qallariypi pichqa tapuykunaman kutiychik. Kunanri imatataq kutichiwaqchik?

Kay Bitcoin Diplumadu qatiq thatkimi. Tawa yachay t'aqankuna aswan karuman pusasunkichik: qullqita hamut'aymanta, imayna Bitcoin llamk'asqankama, hark'asqa Bitcoin llamk'achiykama, aylluykichikpi Bitcoin kasqankama. Yachay munayniykichikta kawsachiychik, tapukuyllaychik, aswantapas yachaychik kaypi: myfirstbitcoin.org.