Batho ba le bantsi ga ba ke ba ema go akanya ka madi.

E seng go a amogela ka go dira, e seng go a dirisa, mme go akanya tota ka gore ke eng le gore a dira jang.

Re dirisa madi letsatsi le letsatsi, mme ga se gantsi re botsa gore a dira jang.

Pele le tswelela go buisa, ipheng nakonyana ya go akanya ka dipotso di le tlhano. Kwalang karabo e khutshwane ya nngwe le nngwe fa le kgona:

1. Ke eng fa batho ba tlhoka madi?
2. Ke eng se se dirang gore sengwe se nne madi?
3. Ke mang yo o ka dirang kgotsa a laola madi a lo a dirisang?
4. Ke eng fa madi a lo a dirisang a na le boleng?
5. A madi a lona a reka selekanyo se se tshwanang sa dilo gompieno le se a neng a se reka mo nakong e e fetileng?

Bolokang dikarabo tsa lona. Boelang kwa go tsone kwa bofelong. Kaedi eno e ka nonotsha dingwe tsa dikakanyo tsa lona mme ya fetola tse dingwe.

Fa le ntse le buisa, elang tlhoko pharologanyo fa gare ga ntlha ya boammaaruri le kakanyo. "Madi ano a pampiri a a amogelwa go duela makgetho" ke ntlha ya boammaaruri e e ka tlhomamisiwang. "Ono ke mofuta o o gaisang wa madi" ke tshwetso e e tlhokang ditekanyetso le bosupi.

Kaedi eno e ikaegile ka dipotso di le thataro: gore ke eng fa madi a le botlhokwa, gore ke eng, gore ke eng se se ka senyegang ka one, gore Bitcoin ke eng, gore e ka dirisiwa jang ka pabalesego, le gore go latela eng.

Ke ya thuto fela. Ga e neelane ka kgakololo ya tsa madi, dipeeletso, molao kgotsa makgetho, e bile ga e lo laele go reka, go rekisa kgotsa go boloka sepe.

Madi ke sedirisiwa sa kananyo.

Ga go ope yo o batlang madi fela ka ntlha ya gore ke madi. Re a batla ka ntlha ya se a ka se rekang. Pampiritšhelete ke lenathwana fela la pampiri. Se se dirang gore e nne mosola ke gore batho ba bangwe ba tla e amogela ba re naya dilo tse re di batlang tota, ka gonne ba solofela gore le ba bangwe ba tla e amogela moragonyana.

Seno ke sone se se farologanyang madi le go ananya dithoto.

Mo tsamaisong ya go ananya dithoto, kgwebo e kgonega fela fa batho ka bobedi ba batla se yo mongwe a nang le sone, ka nako e le nngwe le ka dilekanyo tse di tshwanetseng. Baitseanape ba ikonomi ba bitsa seno go tsamaisana ga dikeletso tsa batho ka bobedi. Fa lo lema reise mme lo tlhoka ditlhako, modiri wa ditlhako a ka tswa a batla oli ya go apaya, e seng reise. Madi a rarabolola seno ka go kgaoganya go rekisa le go reka: lo rekisetsa motho a le mongwe reise ya lona mme lo reke ditlhako mo go yo mongwe.

Gantsi madi a dira dilo di le tharo.

Ke sedirisiwa sa kananyo: batho ba a amogela e le tuelo. Ke yuniti ya go bala boleng: ditlhwatlhwa di tlhalosiwa ka one, gore re kgone go bapisa boleng jwa dilo tse di farologaneng. Mme ke bobolokelo jwa boleng: a fetisetsa boleng go tswa mo letsatsing la gompieno go ya kwa isagweng. Ga go mofuta ope wa madi o o bolokang boleng ka botlalo, mme mefuta mengwe e latlhegelwa ke bokgoni jwa go reka ka bonya go feta e mengwe.

Mo hisitoring yotlhe, dilo di le dintsi di kile tsa dirisiwa e le madi: dikgopa tsa lewatle, letswai, dibaga, diruiwa, kgotlho, selefera le gouta. Dimetale tse di tlhwatlhwakgolo di ne tsa dirisiwa thata ka gonne di ne di sa bonwe motlhofo, di sa senyege motlhofo e bile di amogelwa ke batho ba le bantsi. Mme go rwala le go sireletsa metale go thata, ka jalo dibanka di ne tsa simolola go ntsha dipampiri tse di neng di naya mong wa tsone tshwanelo ya go di ananya ka selekanyo se se kailweng sa metale. Mo mefuteng e e farologaneng ya tsamaiso ya go ikaega ka gouta, yuniti ya madi e ne e golagantswe ka molao le selekanyo se se rileng sa gouta. Melao e ne e farologana go ya ka lefelo le motlha.

Fa nako e ntse e tsamaya, madi a ne a simolola go ikaega thata ka ditheo le ditsholofetso go na le metale. Ka 1971, United States e ne ya emisa kananyo ya semmuso ya didolara ka gouta e e neng e dirwa ke dipuso tsa dinaga tse dingwe le dibanka tse dikgolo. Gompieno, bontsi jwa mefuta ya madi a dinaga ke madi a taelo ya puso: madi a a ntshiwang ka taolo ya puso, gantsi ka banka e kgolo, a a ka se kang a ananngwa ka selekanyo se se tlhomameng sa gouta kgotsa sa sepe fela se sengwe se se rekisiwang. Lefoko fiat ke la Selatine mme le kaya "a go dirwe jalo", gantsi le tlhaloganngwa e le "ka taelo".

Madi a taelo ya puso a dira ka gonne batho, dikgwebo, dibanka le dipuso di a amogela. Gantsi melao e a dira madi a a amogelwang ka molao go duela dikoloto e bile e laela gore a dirisiwe go duela makgetho, mme batho ba a batla ka gonne mongwe le mongwe yo o ba dikologileng o a dirisa.

Re tlogile mo mading a a tshegediwang ke sengwe, ra ya kwa mading a a tshegediwang ke go ikanya mongwe.

Fa batho ba utlwa lefoko tlhatlogo ya ditlhwatlhwa, gantsi ba akanya ka ditlhwatlhwa tse di tlhatlogang.

Tlhatlogo ya ditlhwatlhwa ke go tlhatloga go go tswelelang ga selekanyo sa ditlhwatlhwa ka kakaretso. Letlhakore la yone le lengwe ke maatla a go reka: gore yuniti e le nngwe ya madi e ka reka dilo tse di kana kang. Fa tlhwatlhwa ya seroto sa dithoto tsa motheo e tlhatloga go tswa go diyuniti di le 100 tsa madi go ya go di le 110, diyuniti tseo di le 100 ga di tlhole di reka seroto sotlhe.

Tlhatlogo ya ditlhwatlhwa e na le mabaka a le mmalwa, mme baitseanape ba ikonomi ba ganetsana ka gore lebaka lengwe le lengwe le na le seabe se se kana kang: koketsego ya madi le sekoloto, dikgoreletsi mo tlamelong ya dithoto, diphetogo mo tlhokegong ya dithoto, go koafala ga madi, makgetho le ditshenyegelo tsa tlhagiso. Lebaka lengwe le tlhoka go tsewa tsia ka gonne ke tlhopho, e seng tiragalo ya tshoganyetso: mo tsamaisong ya madi a fiat, ditheo di le mmalwa di ka oketsa madi le sekoloto tse di leng teng le go fetola melao ya tsamaiso eo.

Akanyang ka se se dirang gore sengwe se nne le boleng.

Setshwantsho sa Mona Lisa sa ntlhantlha se na le boleng jo bo fetang jwa khopi nngwe le nngwe ya sone, e seng ka gonne se lebega botoka, mme ka gonne e le sone fela sa ntlhantlha. Go nna sewelo ga selo ka bogone ga go dire gore se nne le boleng, mme fa batho ba batla sengwe, selekanyo sa sone se se leng teng se botlhokwa.

Fa selekanyo sa madi a a leng teng se gola ka bonako go feta selekanyo sa dilo tse madi ao a ka di rekang, yuniti nngwe le nngwe e na le go reka dilo di le mmalwa go feta pele.

Tlhatlogo ya ditlhwatlhwa ga e ame batho botlhe ka go lekana. Motho yo o tshwereng bontsi jwa madi a gagwe e le madi a a mo seatleng kgotsa madi a a bolokilweng a ka latlhegelwa ke maatla a go reka. Motho yo o nang le dithoto tse ditlhwatlhwa tsa tsone di tlhatlogang a ka sireletsega ka selekanyo se se rileng. Meputso le ditlhwatlhwa le tsone di fetoga ka lobelo lo lo sa tshwaneng.

Madi a a mo akhaontong ya lona ya banka le one a farologana le madi a a mo seatleng sa lona. Banka ga e boloke madi otlhe a a tsenngwang mo go yone e le madi a a mo seatleng: e adimisa le go beeletsa bontsi jwa one. Madi a a bontshiwang mo akhaontong ya banka ke tsholofetso ya banka ya go lo duela. Gantsi tsholofetso eo e a diragadiwa, mme seo se ikaegile ka banka le melao e e e laolang.

Leka seno: go tlhatlhoba maatla a go reka

Tlhophang selo se le sengwe se se tlwaelegileng mo setšhabeng sa lona, jaaka borotho, dipalangwa kgotsa airtime ya mogala. Kwalang tlhwatlhwa ya sone ya gompieno. Botsang mongwe gore se ne se ja bokae dingwaga di le mmalwa tse di fetileng, mme morago lo tlhatlhobe rekoto e e ka ikanngwang fa lo kgona. A lotseno lo ne lwa oketsega ka selekanyo se se tshwanang? Ke eng gape se se ka tlhalosang phetogo eo?

Ga go sepe sa seno se se rayang gore madi a fiat ga a dire. A thusa go dira dituelo ka tsela e e motlhofo, a neela sekoloto se se ka fetolwang go ya ka maemo le didirisiwa tsa go tsibogela mathata a magolo. Mme go kgona go fetoga jalo go baka kotsi: selekanyo sa madi a a leng teng le melao ya one di ka fetoga, mme batho ba ba a dirisang ga ba na lefoko le le kalo mo ditshwetsong tseo.

Ke ka moo batho ba batlang ditsela tse dingwe, e bile ke ka moo Bitcoin e neng ya tlhamiwa.

Pele ga Bitcoin, go romela madi ka inthanete go ne go ikaegile ka metlha ka mokgatlho o o ikanngwang: banka kgotsa khamphani ya dituelo e e neng e boloka rejisetara ya ditirisano, e amogela diakhaonto, e bile e kgona go diegisa, go thibela kgotsa go busetsa tuelo morago. Ka masome a dingwaga, baitseanape ba dikhomphiutha ba ne ba leka go tlhama madi a dijithale a a se nang setheo se le sengwe se se a ntshang. Bothata e ne e le gore tshedimosetso ya dijithale e bonolo go e kopolola. Fa ledi la dijithale le ne le ka kopololwa mme la dirisiwa gabedi, le ne le ka se dire jaaka madi. Seno se bidiwa bothata jwa go dirisa ledi le le lengwe gabedi.

Ka 31 Diphalane 2008, motho kgotsa setlhopha se se neng se dirisa leina la Satoshi Nakamoto se ne sa phasalatsa pampiri e e tlhalosang tharabololo: Bitcoin: Thulaganyo ya Madi a Elektroniki a a Fetisiwang ka Tlhamalalo go Tswa go Motho go ya go yo Mongwe. Neteweke e ne ya simolola ka Ferikgong 2009.

Bitcoin ke madi a dijithale a sa laolweng ke setheo se le sengwe, a na le kabo e e lekanyeditsweng, e bile a ka romelwa ka tlhamalalo go tswa go motho go ya go yo mongwe ntle le tetla ya banka.

Go sa laolwe ke setheo se le sengwe go raya gore ga go na ofisi ya bogare e e ka bulang diakhaonto, ya fetola masalela a madi mo diakhaontong, kgotsa ya letlelela gore ke mang yo o tsenang. Mongwe le mongwe a ka kopolola le go tlhatlhoba porokeramo e khoutu ya yone e buletsweng botlhe, mme dikhomphiutha di le dintsi tse di ikemetseng di boloka khopi ya rekoto. Seno ga se reye gore mongwe le mongwe o na le tlhotlheletso e e lekanang. Se raya gore ga go motsayakarolo a le mongwe yo o ka fetolelang botlhe rejisetara ya ditirisano kgotsa melao ya madi.

Go nna le kabo e e lekanyeditsweng go raya gore ga go kitla go nna le bitcoin tse di fetang dimilione di le 21. Bitcoin tse disha di ntshiwa go ya ka thulaganyo ya nako e e itsiweng ke botlhe, mme dikhomphiutha tse di ikemetseng tse di bidiwang dinouto di gana boloko nngwe le nngwe e e tlolang molao oo. Tekanyetso eno e a ikanyega ka gonne mongwe le mongwe a ka e tlhatlhoba. Le fa go ntse jalo, ga se molao wa tlholego: e a tswelela ka gonne batsayakarolo ba nna ba e diragatsa. Mme kabo e e lekanyeditsweng ga e tlhomamise gore tlhwatlhwa e tla tlhatloga. Tlhwatlhwa e ikaegile ka tlhokego mmogo le kabo.

Go dira ka tlhamalalo go tswa go motho go ya go yo mongwe go raya gore lo ka romela bitcoin go mongwe le mongwe, gongwe le gongwe, ntle le go bula akhaonto mo netewekeng ya Bitcoin kgotsa go kopa tetla mo setheong sa taolo sa bogare. Ga go khamphani e e ka thibelang go dirisiwa ga bitcoin tse lo di laolang ka bolona. Kgololesego eo e tsamaisana le maikarabelo: gantsi ga go kgonege go busetsa morago tirisano e e amogelesegang go ya ka melao, e bile ga go na lefelo la thuso la neteweke.

Kgopolo nngwe e e phoso ke gore Bitcoin ga e fitlhelelege ka gonne bitcoin e le nngwe e tlhwatlhwakgolo. Ga lo tlhoke go reka kgotsa go dirisa bitcoin e e feletseng. Bitcoin e le nngwe e kgaoganngwa ka diyuniti tse dinnye di le 100 000 000 tse di bidiwang satoshi, kgotsa sats. Go nna le 100 000 sats le go nna le 0,001 bitcoin go tlhalosa selekanyo se se tshwanang.

Neteweke e ikaegile ka batsayakarolo ba ba farologaneng: badirisi ba ba romelang, ba amogelang le go boloka bitcoin; dinouto tse di tlhatlhobang tirisano nngwe le nngwe le boloko nngwe le nngwe go bona gore di latela melao; le baepi ba ba gaisanang go tsenya boloko jo bosha mo rekotong mo e ka nnang metsotso mengwe le mengwe e le lesome. Rekoto eo, e leng ketane ya diboloko, e buletswe botlhe e bile e ka bonwa ke mongwe le mongwe, mme go e kwala sesha go ja madi a mantsi thata.

Ntlha ka mopeleto: Bitcoin e e nang le tlhaka e kgolo ya B gantsi e raya neteweke kgotsa thulaganyo. bitcoin e e nang le tlhaka e nnye ya b e raya madi ka boone.

Bitcoin le yone e na le melemo e e tsamaisanang le ditlamorago dingwe tse di sa eletsegeng. Tlhwatlhwa ya yone e ka fetoga ka bonako. Gantsi diphoso ga di kgone go baakanngwa. Go amogelwa ga yone go sa ntse go lekanyeditswe mo mafelong a le mantsi, mme go e dirisa ka pabalesego go tlhoka gore motho a ithute go le gonnye. Bitcoin e emisetsa karolo ya go ikanya ditheo ka go tlhomamisa le go rwala maikarabelo ka bowena. Ga e tlose kotsi.

Sengwe sa dipatšhe tsa Bitcoin ke sedirisiwa, gantsi e le tiriso, se se lo letlang go amogela, go lekola le go romela bitcoin. Bitcoin ya lona ga e bolokiwe mo teng ga mogala wa lona: e kwadilwe mo ketaneng ya diboloko. Sepatšhe se laola dinotlolo tse di lo letlang go supa gore ke ya lona le go letlelela tuelo.

Ka jalo potso ya ntlha ka sepatšhe sengwe le sengwe ke gore: ke mang yo o laolang dinotlolo?

Tota ke mang yo o tshotseng bitcoin ya lona?

Ka sepatšhe se lo ipolokelang dinotlolo tsa sone, ke lona lo laolang dinotlolo.

Fa lo se rulaganya, se lo bontsha polelwana ya peo (e gape e bidiwang polelwana ya go busetsa): lenaane la mafoko a a rulagantsweng ka tatelano, gantsi a le 12 kgotsa 24. E ka tlhama dinotlolo tsa lona gape mo sedirisiweng se sengwe. Mongwe le mongwe yo o nang le yone a ka tsaya bitcoin ya lona. Polelwana ya peo ga se fela kopi ya polokelo: e naya phitlhelelo e e feletseng.

E sireletseng:

• e kwaleng ka nepagalo mo pampiring fa lo tlhama sepatšhe;
• e bolokeng e sa golaganngwa le inthanete, e le sephiri, e bile e le mo lefelong le e se kitlang e latlhega kgotsa ya senyega mo go lone;
• le ka motlha lo se ka lwa e tsaya setshwantsho, lwa e romela ka imeile, lwa e boloka mo dintlheng tse di bolokilweng mo marung a inthanete, kgotsa lwa e romela ka molaetsa;
• le ka motlha lo se ka lwa e tlanya mo webosaeteng.

Fa lo latlhegelwa ke polelwana ya lona ya peo le sedirisiwa sa lona, ga go ope yo o ka lo busetsang bitcoin ya lona.

Ka sepatšhe se dinotlolo tsa sone di bolokiwang ke motlhokomedi, khamphani e lo tshwarela dinotlolo, go tshwana go sekae le banka. Madi a a mo akhaonteng ya lona ke tsholofetso ya khamphani ya go lo duela. Tsela ya go se rulaganya e tlwaelegile mme thuso e ka nna ya nna teng, fela lo ikaegile ka khamphani eo: e ka lekanyetsa go ntsha madi, ya thibela tiriso ya akhaonto, ya thubelwa mo ditsamaisong tsa yone tsa khomphiutha, kgotsa ya tswalwa.

Polelwana e e mosola mo lefatsheng la Bitcoin: fa dinotlolo e se tsa lona, madi le one ga se a lona. Go tlhopha gore ke mang yo o bolokang dinotlolo ga se teko ya boleng jwa lona. Se se botlhokwa ke go itse mofuta o lo o dirisang le se lo se ikanyang.

My First Bitcoin ga e buelele dipatšhe dingwe tse di rileng. Didirisiwa, dituelo le beng ba tsone ba a fetoga, mme se se tshwanelang setšhaba se sengwe se ka nna sa se ka sa tshwanela se sengwe. Botsang morutisi yo o ikanyegang gore batho ba dirisa eng mo lefelong la lona, mme lo itlhatlhobele dintlha tseno pele lo dirisa sepatšhe sepe:

• Dinotlolo: ke mang yo o laolang dinotlolo, a ke lona kgotsa khamphani?
• Go busetsa: go diragala eng fa mogala wa lona o latlhega kgotsa khamphani e nyelela?
• Motswedi: a lo e kopolotse go tswa mo webosaeteng ya semmuso kgotsa mo lenaaneng la lebenkele la ditiriso, e seng mo sehokelong se mongwe a lo se romeletseng?
• Khoutu: a khoutu ya yone e bulegetse botlhe e bile e tlhokomelwa ka metlha? (Go bulega ga khoutu ka bogone ga go supe gore sedirisiwa se babalesegile.)
• Ditshenyegelo: ke dituelo dife tse di duelelwang go romela, go amogela kgotsa go ntsha madi?
• Dituelo: a e tshegetsa dituelo tse lo di tlhokang, tsa mo ketaneng kgotsa tsa Lightning?

Bitcoin e na le ditsela tse pedi tse di tlwaelegileng tsa go duela. Mo ketaneng dituelo di kwalwa ka tlhamalalo mo ketaneng ya diboloko. Lightning ke netweke ya dituelo e e agilweng mo godimo ga Bitcoin go dira dituelo tse dinnye, tse di bonako le tse di dirwang gangwe le gape, jaaka go reka kofi. Sepatšhe sa Lightning le sone se ka nna sa tlhokomelwa ke motlamedi kgotsa sa tlhokomelwa ke lona ka bolona.

Melao e meraro e tla lo boloka lo babalesegile fa lo ntse lo ithuta:

1. Ithuteng pele. Lo se ka lwa tsaya kgato ka ntlha ya boitumelo, poifo kgotsa kgatelelo.
2. Simololang ka bonnye. Lekang didirisiwa tse lo sa di tlwaelang ka madi a lo ka kgonang go a latlhegelwa.
3. Lo se Ka lwa Tshepa, Tlhomamisang. Tlhakolang motho, mokgwa wa go duela, aterese le selekanyo sa madi pele lo dumelela tuelo.

Abelanang ka tshedimosetso ya go amogela madi, e seng diphiri. Aterese kgotsa kopo ya tuelo e ka abelanwa. Polelwana ya peo kgotsa selotlolo sa poraefete ga di a tshwanela go abelanwa le ka motlha. Ga go na morutabana, khamphani ya dipatšhe kgotsa modiri wa tshegetso yo o dirang ka fa molaong yo o tla tsamayang a lo kopa tshedimosetso eo.

Emang fa mongwe a lo potlakisa kgotsa a batla gore dilo e nne khupamarama, a solofetsa dipoelo tse di tlhomameng, a lo kopa go romela bitcoin pele, kgotsa a lo kopa polelwana ya lona ya peo. Ikhutsoeng pele. Lo se ka lwa abelana ka sepe. Lo se ka lwa romela sepe. Go tswa foo, tlhomamisang ka motswedi o lo setseng lo o itse.

Madi a ikaegile ka melao le tshepo

Madi a fiat a dira gore go duela go nne bonolo, mme selekanyo sa one le melao ya one di laolwa ke ditheo di le mmalwa fela, mme bokgoni jwa one jwa go reka bo ka fokotsega fa nako e ntse e tsamaya.

Bitcoin e fana ka melao e e farologaneng

Fa e sale ka 2009, Bitcoin e ntse e fana ka madi a a ka dirisiwang ke mongwe le mongwe, a selekanyo sa one se itsiweng phatlalatsa e bile se lekanyeditswe, mme a ka tlhomamisiwa go na le go a tshepa fela. Gape e na le dikgwetlho: go fetofetoga ga tlhwatlhwa, diphoso tse di ka se kang tsa baakanngwa, le maikarabelo a motho ka nosi.

Pabalesego e tla pele

Ithuteng pele, simololang ka bonnye, mme lo tlhomamise sengwe le sengwe. Le ka motlha lo se ka lwa abelana polelwana ya lona ya peo le ope. Ga lo tlhoke go dira sengwe le sengwe ka nako e le nngwe: kgato e le nngwe e e latelang e e babalesegileng e lekane.

Eno ke tshimologo fela

Boelang kwa dipotsong tse tlhano tse di kwa tshimologong. Lo ne lo tla araba jang jaanong?

Lenaneo la Dipoloma ya Bitcoin ke kgato e e latelang. Dimmojule tsa lone tse nne di lo isa pele, go tloga ka go tlhaloganya madi, go ya go kafa Bitcoin e dirang ka teng, go dirisa Bitcoin ka pabalesego, le Bitcoin mo setšhabeng sa lona. Tswelelang lo na le keletso ya go itse, lo nne lo botse dipotso, mme lo ithute go le gontsi mo myfirstbitcoin.org.