17.1Kısa terminoloji ve yanılgılara açık ayrımlar
Tam tanımlar için Sözlük'e başvurunuz. Bu ayrımları konuşmalarda, slaytlarda, etkinliklerde ve değerlendirmelerde tutarlı biçimde koruyunuz.
| Terimler | Eğitimci için ayrım |
|---|---|
| Para / döviz (para birimi) | Para; değişim, hesap birimi ve zaman içinde değer saklama amacıyla kullanılan daha geniş kapsamlı bir araç ya da varlıktır; para birimi ise belirli bir parasal birim veya sistemdir. |
| İşlev / özellik | İşlev, paranın ne yaptığıdır; özellik ise paranın bu işi ne kadar iyi yaptığını etkileyen bir niteliktir. |
| Kıtlık / değer | Kıtlık, bulunabilirliği sınırlar; değer ise ayrıca kullanıma, talebe, tercihe, bilgiye ve bağlama da bağlıdır. |
| Fiyat enflasyonu / tek bir fiyat artışı | Enflasyon, genel fiyat düzeyinde sürekli bir artıştır; tek bir fiyat ise pek çok nedenle değişebilir. |
| Banka mevduatı / fiziki nakit | Banka mevduatı, bankanın borçlu olduğu bir alacaktır; fiziki nakit ise yetki alanına bağlı olarak merkez bankası veya devlet tarafından ihraç edilen farklı bir para biçimidir. |
| Likidite / ödeme gücü | Likidite, ödemenin zamanında yapılabilmesiyle ilgilidir; ödeme gücü ise varlıkların yükümlülükleri karşılayıp karşılamadığıyla ilgilidir. |
| CBDC / Bitcoin | CBDC, merkezi olarak ihraç edilen dijital itibari paradır; Bitcoin'in merkezi bir ihraççısı yoktur ve bağımsız olarak doğrulanabilen kurallar kullanır. |
| Bitcoin / bitcoin | Bitcoin ağı, protokolü veya projeyi ifade eder; bitcoin ise varlığı veya birimleri ifade eder. |
| Bitcoin protokolü / Bitcoin hizmeti | Protokol, ortak kural sistemidir; cüzdan, borsa, gezgin (explorer) veya ödeme şirketi ise ayrı bir hizmet ya da araçtır. |
| Dijital imza / şifreleme | İmza, anahtar yetkisini kanıtlar; şifreleme ise okunabilir içeriği gizler. |
| Madenci / düğüm | Madenci, iş ispatı yoluyla aday bloklar önerir; düğüm ise kuralları doğrular. |
| Geliştirici önerisi / kural değişikliği | Geliştiriciler yazılım önerir; katılımcılar bu yazılımı benimseyip benimsemeyeceklerine kendileri karar verir. |
| Blok süresi / takvim | Yaklaşık on dakika, uzun vadeli bir ortalamadır; kesin bir randevu değildir. |
| Sınırlı arz / fiyat garantisi | Öngörülebilir bir üst sınır bir arz özelliğidir; talebi veya getiriyi garanti etmez. |
| Sağlam para / olgu | Sağlam para, açıkça belirtilen ölçütler ve ödünleşimler üzerinden yapılan bir değerlendirmedir. |
| Cüzdan / bitcoin saklama | Cüzdan, anahtarları ve işlemleri yönetir; bitcoin ise ortak defterde kayıtlı olarak kalır. |
| Adres / özel anahtar | Adres ödeme almaya yarar; özel anahtar ise harcamayı yetkilendirir. |
| Kurtarma ifadesi (seed phrase) / parola | Kurtarma ifadesi cüzdan anahtarlarını yeniden oluşturabilir ve çoğu zaman tam kurtarma erişimi sağlar; sıfırlanabilen sıradan bir parola değildir. |
| Emanetçi / öz saklama | Ayrım, anahtarları kimin kontrol ettiğidir. |
| Sıcak / soğuk | Ayrım, anahtarların çevrimiçi, genel amaçlı bir ortama ne ölçüde açık olduğudur. |
| Zincir üstü / Lightning | Ayrım, saklama biçimi değil, ödeme yoludur. |
| Gezgin (explorer) / düğüm | Gezgin, üçüncü taraf bir arayüzdür; düğüm ise kuralları bağımsız olarak doğrular. |
| Onay / doğru ödeme | Onay, kesinleşme geçmişini güçlendirir; alıcıyı düzeltmez veya ödemenin amacını doğrulamaz. |
| Mahremiyet / gizlilik | Mahremiyet, bilgi üzerindeki kontroldür; bir faaliyetin hiçbir kamuya açık verisi ya da yasal yükümlülüğü olmadığı anlamına gelmez. |
| KYC / KYC'siz | Bu yollar farklı kimlik bilgileri toplar ve destek, mahremiyet, karşı taraf, dolandırıcılık ve yasal açılardan farklı ödünleşimler doğurur. Metin boyunca "KYC'siz" ifadesini kullanın. |
| Yerel örnek / tavsiye | Doğruluğu kontrol edilmiş yerel bir örnek öğrenmeyi destekler; evrensel bir onay anlamına gelmez. |